Qaranlıq təhlükə: bağnazlıq: Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in kitab əhli ilə olan münasibətləri

❖Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in, kitab süfrələrinin başında əyləşdiyinə, xəstələrini baş çəkdiyinə və onlara nemətlər ikram etdiyinə əhlinin toy dair rəvayətlər var. ❖Hz. Məhəmməd (s.ə.v) nəcran xristianları yanına gəldikdə oturmaları üçün abasını yerə sərmiş, onları bu şəkildə qonaq qəbul etmişdir.

❖Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in xanımlarından biri Misirdən gələn xristianlardan Mariya binti Şemun (r.ə) idi.

❖Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in həyat yoldaşlarından hz. Səfiyyə anamız isə, Hüyey ibn Axtab adında Mədinədəki yəhudilərdən Madıroğulları qəbiləsi rəisinin qızı idi. ❖Hz. Məhəmməd (s.ə.v), Əvs və Xəzrəc qəbilələri ilə bağlanılan Mədinə müqaviləsinə yəhudilərin də qoşulmasına icazə vermiş və beləliklə, yəhudilərin də müsəlmanlar arasında, ayrı bir dini qrup olaraq varlıqlarını davam etdirmələrini təmin etmişdir.

❖Mədinə müqaviləsinə qoşulan “bəni-əfv yəhudiləri, iman gətirənlərlə birlikdə bir xalq meydana gətirdilər. Yəhudilərin dini özlərinə, müsəlmanların dini də özlərinədir” hökmüylə, müsəlmanların yəhudilərin və inanclarına göstərdikləri anlayışın təməli Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in dövründə atılmışdır. Mədinə müqaviləsinin 26-33-cü maddələrində kitab əhlindən olan vətəndaşların müsəlmanlarla eyni hüquqlara sahib olduqları, 16-cı maddədə isə onlara haqsızlıq edilə bilməyəcəyi ifadə edilir.

❖Peyğəmbərimiz (s.ə.v) 630-cu ildə, müsəlman olduqlarını bildirmək üçün Mədinəyə gələn Himyar hökmdarının elçilərinə bu təlimatı vermişdir: “Bir yəhudi və ya bir xristian, müsəlman olduqları təqdirdə, möminlərdən olarlar (onlarla eyni hüquqlara sahibdirlər). Kim yəhudi və ya xristian qalmaq istəyirsə, ona müdaxilə edilə bilməz”. (İbn Hişâm, es-Sîre, II, 586)

❖Nəcran xristianları Mədinəyə altmış nəfərlik heyət göndərdilər. Mədinəyə çatan Nəcran heyəti, məsciddə Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in hüzuruna çıxdılar, ibadət vaxtları gəldiyi zaman məsciddə ibadət etmək istədilər, səhabələr buna etiraz etdi, lkain Allahın elçisi məscidi onların ixtiyarına verdi. Onlar da şərqə dönərək ibadətlərini yerinə yetirdilər. (İbn Hişam, es-Sire, Beyrut ts., I,573-574; Hamîdullah, İslâm Peygamberi, I,619-620)

❖Peyğəmbərimiz (s.ə.v) dövründə yəhudi və xristianlara verilən əmannamələrlə (düşmənə verilən, əmniyyətdə olduqlarını bildirən kağız) kitab əhlinin hüquqları zəmanət altına alınmışdır. Sonrakı dövrlərdə hər hansı anlaşmazlıq yarandıqda kitab əhli bu əmannamələri göstərmişdir. Məsələn, Dəməşqli xristianlar yaranmış bir problemdən ötrü, özlərinə verilmiş əmannamələri o dövrün xəlifəsi olan hz. Ömərə təqdim edərək, çıxış yolu tələb etdikləri tarix kitablarında qeyd olunan bir məlumatdır.

❖Peyğəmbərimiz hz. Məhəmməd (s.ə.v)-in, xristian olan İbn Harris ibn Kab və qövmünə yazdırdığı müqavilə mətnində: “Şərqdə və Qərbdə yaşayan bütün xristianların dinləri, kilsələri, canları, namusu və malları Allahın, Peyğəmbərin və bütün möminlərin himayəsindədir. Xristianlıq dinini yaşayanlardan heç kəs, İslamı qəbul etməyə məcbur edilməyəcək. Xristianlardan biri hər hansı cinayətə və ya haqsızlığa məruz qalsa, müsəlmanlar ona kömək etmək məcburiyyətindədirlər” maddələrini yazdırmışdır.

❖Peyğəmbərimiz (s.ə.v) tərəfindən Edruh, Makna, Heybər, Nəcran və Akabeli Kitab əhlinə verilən bəraətlar, müsəlmanların kitab əhlinin can və mal təhlükəsizliyini zəmanət altına aldıqlarını və onlara inanc və ibadət azadlığı haqqı tanıdıqlarını göstərir.

❖Peyğəmbərimiz (s.ə.v) təbliğə başladığı zaman, ilk dəfə Məkkədə bəzi xristianlarla qarşılaşmışdı. Hətta özünə vəhy gəlməyə başladığı ilk günlərində hz. Xədicə və Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-lə ilk danışanlardan biri Varaqa ibn Nofəl də İncilin əl yazmalarına sahib bir xristiandı. (Buhârî, Bedu'l- Vahy 3) ❖Xəlifələr dövründə dağılan kilsələr müsəlmanlar tərəfindən bərpa edilir, yeni sinaqoqların və monastırların inşasına icazə verilirdi. Məsələn, Ktesifonun xaricində yerləşən və əvvəllər Patriarx Mar Amme tərəfindən yandırılmış St. Sergius monastırı, hz. Osmanın dövründə yenidən inşa edilmişdir.

❖Suriyanın fəthindən sonra Şamdakı Əziz Con kilsəsində, müsəlmanlar cümə namazlarını qılırdı, xristianlar da bazar günləri öz dini ibadətlərini sərbəst şəkildə yerinə yetirirdilər. Hər iki dinin mənsubları, eyni məsciddən sülh içində istifadə edirdilər.

❖Səhabələr səfərlərə çıxdıqları və ya səfərləri əsnasında getdikləri yol üzərində yerləşən monastırlarda qalırdılar, kitab əhli ilə bağlanılmış müqavilələrdə bu məsələyə dair maddələr vardı.