Qaranlıq təhlükə: bağnazlıq: Quranda kitab əhlinə verilən dəyər

Müsəlmanlar kitab əhli ilə evlənə bilərlər, onların yeməkləri müsəlmanlara, müsəlmanların yeməkləri də onlara halaldır:

Bu ayə, çox müxtəlif və əhəmiyyətli təfərrüatlarla kitab əhlinin müsəlmanlar üçün dəyərini açıqlayan bir ayədir. Bu ayənin hökmünə görə müsəlman bir kişiyə, kitab əhlindən olan qadınlarla evlənə bilmək haqqı verilmişdir. Buradakı haqq əhəmiyyətli bir haqqdır, çünki Quranın; “murdar qadınlar murdar kişilərə, murdar kişilər isə murdar qadınlara, eləcə də təmiz və əməlisaleh qadınlar təmiz və əməlisaleh kişilərə, təmiz və əməlisaleh kişilər də təmiz və əməlisaleh qadınlara layiqdirlər...” (Nur surəsi, 26) əmrindən ötrü müsəlmanlar təmiz və yaxşı insanlarla evlənməklə məsuldurlar. Bu hökmlə yəhudi və xristianların təmiz və yaxşı insanlar olduqlarına dair mühüm bir işarə verilmişdir.

Bununla yanaşı, bu ayə ilə bildirilən mühüm bir xüsus var. Bir müsəlman, yəhudi və ya xristian qadını həyat yoldaşı olaraq alır, ona; “arvadım, həyat yoldaşım, sevgilim” deyə xitab edir, onunla ailə həyatı qurur, bütün ömrünü onunla birlikdə keçirir, hətta axirətdə də əbədi həyatını onunla birlikdə keçirməyə niyyət edir. Bu insan, bütün dünya həyatı boyu bütün çətinlikləri, gözəllikləri bölüşdüyü yeganə insan olur. Xəstələndiklərində bir-birlərinə baxır və bir-birlərinə etibar edirlər. Fanatiklərin ölçüsünə görə bir insan; “sevgilim” dediyi, ömrünü birlikdə keçirdiyi, öz canını əmanət etdiyi, öz uşaqlarının anası olan bir insana, xristian və ya yəhudi olduğu üçün qəflətən düşmən kəsilərək, onu lənətləndiyinimi deyəcək? Bütün həyatını onunla keçirdikdən sonra bir gün; “bu ağac mənə xəbər verdi, arvadım bir yəhudidir və onun arxasında gizlənir” deyib onu qətlə yetirməyə mi qərar verəcək? Bir insan bunu ancaq, əqli çatışmazlıqdan əziyyət çəkdikdə edə bilər. Qurana tabe olan, ağlı başında bir müsəlman üçün yəhudilərə və xristianlara göstərəcəyi sevgi ölçüsü bu ayədə bildirilmişdir. Ayədə həmçinin müsəlmanlara əhəmiyyətli bir haqq da verilir: Kitab əhlinin yeməyindən yemək haqqı. Bu mühüm bir xüsusdur, çünki məlum olduğu kimi, müsəlmanlar özlərinə haram buyurulmuş bəzi yeməkləri yeməməyə diqqət göstərməlidirlər. Bu yeməklərdən bəziləri donuz əti və Allahdan başqası üçün kəsilmiş heyvanlardır. Yəhudi və xristianların yeməklərinin müsəlmanlara halal buyurulması, bu insanların etibarlı olduğuna dair zəmanətdir. Bu yəhudi və xristianlara da aiddir, həmçinin ayənin hökmünə görə müsəlmanların yeməkləri də onlara halal buyurulmuşdur. Burada həmçinin digər bir dostluq ifadəsinə də diqqət çəkilməlidir. Kitab əhli və müsəlmanlar yemək yeyilən eyni bir mühitdə ola bilir, bir-birlərinin qonağı ola bilir, eyni süfrə başında əyləşə bilir və bir-birlərini qonaq qəbul edə bilirlər. Burada dostluq əlaqəsi təsvir edilir. Kinə, öldürməyə əsaslanan nifrət mühiti deyil, sevgi, dostluq və qardaşlıq mühiti təsvir edilir.

Bu ayədə keçən hökmlər bir fanatikin əsla yanaşmayacağı və əsla qəbul etməyəcəyi hökmlərdir. Quranla verilmiş bu haqq fanatiklərin dünyasında həm haram, həm də dəhşətli bir ssenaridir. Bir fanatikdən, kitab əhlindən bir insanla evlənməyin və ya onun qonağı olaraq süfrəsindən yemək yeməyin mümkün olub olmadığı soruşulsa, bunu hiddətlə rədd edəcəkdir. Aydındır ki, fanatiklərin hökmləri Qurandan deyil, çünki hökm qoyanın Quran olduğunu qəbul etmirlər.

Kitab əhlinin mövqeyini təkcə bu ayə açıqlamır. Allah Quranda kitab əhlindən olan bəzi insanları tərifləyir. Mövzuyla əlaqədar ayələr bu cürdür:

Hamısı eyni cür deyillər. Kitab əhli içərisində elə bir camaat vardır ki, onlar gecələri ayaq üstə durub Allahın ayələrini oxuyaraq səcdəyə qapanarlar. Belələri Allaha, Axirət gününə iman gətirir, yaxşı işlər görməyi buyurur, pis əməlləri qadağan edir və xeyirxah işlərdə yarışırlar. Məhz onlar əməlisalehlərdəndirlər.

Qurandan əvvəl özlərinə Kitab verdiyimiz kəslər ona iman gətirirlər. Onlara Quran oxunduğu zaman: “Biz ona iman gətirdik.

Lakin onlardan (yəhudilərdən) elmdə qüvvətli olanlar və möminlər sənə nazil edilənə və səndən əvvəl nazil olana inanır, dosdoğru namaz qılır, zəkat verir, Allaha və Axirət gününə iman gətirirlər. Biz onlara böyük bir mükafat verəcəyik.

(Nisa surəsi, 162)

“Biz xristianlarıq!” deyənləri isə sevgi baxımından iman gətirənlərə ən yaxın olduğunu görəcəksən. Çünki onların arasında keşişlər və rahiblər vardır və onlar təkəbbürlük göstərmirlər.

Allahın elçisinə nazil ediləni dinlədikləri zaman haqqı bildiklərinə görə onların gözlərinin yaşla dolduğunu görərsən. Onlar deyərlər:

Allah İsrail oğulları ilə əhd bağlamışdı. Biz onlardan on iki etibarlı nəzarətçi təyin etdik. Allah dedi: “Mən sizinləyəm. Əgər namaz qılsanız, zəkat versəniz, Mənim elçilərimə inanıb, müdafiə edib, yardım etsəniz və kasıblara könüllü yardım etməklə Allaha gözəl bir borc versəniz, əlbəttə, Mən təqsirlərinizdən keçər və sizi ağacları altından çaylar axan Cənnət bağlarına daxil edərəm.

Ayələrdən, səmimi və əməlisaleh yəhudi və xristianların, Quranda gözəl sözlərlə tərifləndiyini və Allah tərəfindən mükafatla müjdələndiklərini çox açıq şəkildə başa düşmək olur. Allah bu insanları cənnətinə alacağını bildirir. Bu Allahın həmin bu insanlara sevgi ifadəsidir. Bir müsəlman Allahın sevdiyi, cənnətinə qəbul etdiyi, razı qaldığı bir insana, necə düşmən ola bilər? Qurana görə ola bilməz. Qurana görə belə bir düşmənçilik günahdır. Dolayısilə fanatiklər Quran ayələrinə məhəl qoymamaqla, saxta hədisləri özlərinə rəhbər tutmaqla, kitab əhli düşmənçiliyini yaymaqla, İslama görə günah işləyirlər.