Qaranlıq təhlükə: bağnazlıq: Rəsm və heykəlin haram olduğu iddiası

Cəhənnəmdə ən şiddətli əzaba düçar olacaq insanlar rəssamlardır. (Buhari-Tesavir, 89)

Rəsulullah (s.ə.v) belə buyurdu: “Kim rəsm çəksə, Allah ona qiyamət günü, çəkdiyi rəsmdən ötrü, ruh üfləyənə qədər əzab verər. Üstəlik, qətiyyən ruh üfləməz”. (Buhârî, Tâ'bir)

Allah qatında ən şiddətli əzaba düçar olacaq insanlar rəssamlardır. (Müslim, 6:369)

Bu surətləri çəkənlər qiyamət günündə əzaba düçar olarlar və özlərinə çəkdiyiniz surətlərə can verin deyilər. (Müslim, 6:368)

İçində surətlər olan evə mələklər girməz. (Buhari, Libas 91)

Bütün müsəvvirlər cəhənnəmdədir. Allah müsəvvirlərin təsvir etdikləri bütün surətlərə qiyamət günündə həyat verər və həmin bu canlı surətlər cəhənnəmdə onlara əzab verər. (Müslim, 6: 370)

əhz bu saxta hədislər vasitəsilə fanatiklər tərəfindən müsəlmanlara rəssamlıq və heykəltəraşlıq sənətləri haram edilmişdir. Hətta uydurulan bəzi hədislərə görə rəssamların adı, axirətdə ən böyük əzaba düçar olan insanlar arasında çəkilir. Bu yanlış anlayışa görə bu insanlar, Allahın yaratdıqlarını təqlid edərək (haşa) ilahlıq iddia edirlər. Halbuki bir rəssamın və ya heykəltəraşın incəsənət əsəri yaratmasının ilahlıq iddiasıyla nə kimi əlaqəsi ola bilər? Əgər bir rəssam və ya heykəltəraş belə azğın iddiayla ortaya çıxırsa, bunu məşğul olduğu sənət ucbatından deyil, ancaq və ancaq ağıl və ruhi zəifliyindən ötrü edə bilər. Eləcə də, hər peşədən olan istənilən insan bunu edə bilər.

Təbiətdəki bütün gözəlliklər uca Rəbbimizin sənət əsəridir. Biz bir sənət əsərinin necə möhtəşəm ola biləcəyini Rəbbimizin bu sənət əsərlərinə baxaraq anlayarıq. Necə ki, yer üzündə mövcud olan demək olar ki, bütün texnologiyalar Allahın yaratdıqları təqlid edilərək yaradılmışdır. Texnologiya üçün yaradılan gözəlliklərin varlığı nemətdir. Məsələn, insanlar təyyarə hazırlayarkən Allahın yaratdığı quşları və bəzi milçək növlərini təqlid edərlər. Bu təyyarələr, bir canlıdan nümunə götürülərək yaradıldığı üçün mükəmməl uçma və manevr qabiliyyətinə sahibdirlər. Bu bir imtiyazdır, çünki təbiətdə onsuz da yaradılmış və mükəmməl işləyən bir nümunə var. Məhz bu nümunə, Allahın bütün mühəndislərə model kimi təqdim etdiyi hədiyyədir. Hazırkı texnoloji dünya, həyatımızı asanlaşdıran və rahatlığımızı artıran hər cür elmi inkişaf, təbiətdəki bu sənət əsərlərinin bir surətidir. Allah təbiətdəkiləri də, onların təqlid edilməsiylə hazırlanan texnoloji avadanlıqları da bizim üçün nemət olaraq yaradır.

Fanatiklər tərəfindən xüsusilə heykəltəraşlığın hədəf alınması, əslində yalnız keçmişdən gələn bir ənənədən qaynaqlanır. Keçmişdə bütpərəstliyin geniş yayıldığı dövrlərdə bəzi rəhbərlər, hakimiyyətləri altındakı bəzi insanların bütlər hazırlamağa başlamalarının qarşısını almaq üçün, heykəl hazırlanmasına dair müxtəlif tədbirlər aldılar. Keçmişdə cəmiyyətlərin üzləşə biləcəkləri təhlükələrin qarşısını almaq məqsədiylə alınan bu tədbirlər, Quranda hər hansı bir hökm olmamasına baxmayaraq, sanki dinin bir qadağası olaraq yayılmışdır. Məhz bu insanların, Quran əvəzinə ənənələri mənimsəmələrinin gətirdiyi ən böyük zərərlərdən biridir.

Atəşpərəstlərin oda, hindlilərin inəyə, bəzi cəmiyyətlərin isə günəşə tapındığından ötrü, inəkləri öldürüb, od və ya günəşdən uzaq həyat yaşaya bilməyəcəyimizə görə, bütlərə tapınan bütpərəstlərin varlığından ötrü də, müxtəlif heykəllər düzəltməyi qadağan etməyin fövqəladə dərəcədə primitiv düşüncə tərzi olduğu aydındır. Burada anormal olan cisimləri və varlıqları ilahlaşdırmaqdır və haram işləyənlər bunu edən insanlardır, cisimlərin özləri deyil.

Fanatiklərin müsəlmanlara haram buyurmağa çalışdıqları rəssamlıq və heykəltəraşlıq, müsəlmanların rəhbər kitabı olan Qurana görə qətiyyən haram deyil. Allah incəsənəti sevir və qullarına da sevdirmişdir; bütün kainatı incəsənətlə yaratmışdır. Quranda rəsssamlıq və heykəltəraşlıq kimi gözəl incəsənətləri haram edən bir ayə yoxdur. Tam əksinə Quranda incəsənət əsərlərindən təriflə bəhs olunduğunu görərik.

Hz. Süleyman (ə.s)-ın sarayında olan və səltənətinin əzəməti olaraq təriflənən heykəllər və incəsənət əsərləri Quranda belə qeyd olunur:

Bu Quran ayəsinə baxmayaraq, incəsənətə qadağa qoyan fanatiklər, sarayında fövqəladə gözəllikdə heykəllər olan hz. Süleyman (ə.s) haqqında nə düşündüklərini də demək məcburiyyətindədirlər.

Həmin bu mövhumatçıların İslam cəmiyyətlərinə vurduğu zərər çox böyük olmuşdur. İslam dünyasında heykəltəraşlıq və rəssamlıq sənəti mövhumatların yayıldığı dövrlərdən sonra heç vaxt inkişaf edə bilməmişdir. Sənətini inkişaf etdirə bilməyən cəmiyyətlər sönük, ruhsuz və geri qalarlar. Yeniliklərə açıq deyillər. Yaradıcılıq, əməli düşünmə qabiliyyətlərini, incəlikləri görmə anlayışlarını zamanla itirərlər. Zövqsüzlük və sönüklük ruhlarında, yaşadıqları məkanlarda, bir-birlərinə olan davranış formalarında da öz əksini tapmışdır. Fanatiklərin qapqaranlıq dünyasında, incəsənətdən uzaqlaşmalarının nəticəsi olaraq, incəlik və təfərrüatlardan uzaq, ürküdücü stabillik, sönüklük və zövqsüzlük hakimdir.