Müsəlman kimi danışmaq: Söhbət əsnasında mədəniyyət səviyyəsinə uyğun üslubdan istifadə etmək
Mündəricat
- Giriş
- Müsəlman kimi Danışmağın Əhəmiyyəti
- Müsəlman kimi Danışmağın Xüsusiyyətləri
- Allahı çox zikr etmək
- Hər an Allah ilə bərabər olduğunu bilərək danışmaq
- Allaha heç bir şeyi ortaq qoşmadan danışmaq
- Allahı tərifləyib ucaldaraq danışmaq
- Allaha qarşı acizliyini bilən üslubla danışmaq
- Danışıqlarda Quranı rəhbər etmək
- Qədərin mükəmməlliyini və hər şeydə xeyir olduğunu bilərək danışmaq
- Dünya həyatının keçiciliyinin fərqində olan üslubla danışmaq
- İnsanlara yaxşılığı əmr edib, pislikdən çəkindirmək
- Hikmətli danışmaq
- Səmimi üslubla danışmaq
- Doğru danışmaq
- Ağıllı və məntiqli danışmaq
- Müjdəli və sevinc verici söhbətlər etmək
- Şövq və həyəcan yaradan üslubla danışmaq
- Sözün ən gözəlini söyləmək
- Nəfsin istəklərindən danışmamaq
- Təvazökar tərzdə danışmaq
- Xoş rəftar və bağışlayıcı üslubdan istifadə etmək
- Müşavirə etmək
- “MaşaAllah, Allahdan başqa qüvvət yoxdur” deyərək danışmaq
- Ana-ataya gözəl söz söyləmək
- Arxadan danışmamaq, dedi-qodu etməmək
- Lağ edici üslubla danışmamaq
- Həsəd və qısqanclıq olan üslubdan uzaq olmaq
- Boş və faydasız söhbətlər etməmək
- Söz kəsməmək və etidallı səslə danışmaq
- Söhbət əsnasında mədəniyyət səviyyəsinə uyğun üslubdan istifadə etmək
- Münafiqanə üslubdan çəkinmək
- Pisliyə yönəldən söhbətlərdən çəkinmək
- Ağız əyməmək
- Gizli söhbətlər etməmək
- Peyğəmbərimiz-i müdafiə edib, ona dəstək olan üslubla danışmaq
- Nəticə
Möminlərin danışıqlarında diqqət yetirdikləri xüsusiyyətlərdən biri də qarşılarındakı insanlara ən uyğun olan, onların ən rahatlayacaqları və ən asan anlaya biləcəkləri üslubu istifadə etmələridir. Çünki imanın gətirdiyi ağıl, insana hər yaşdan və hər mədəniyyətdən insana xitab edə bilmə qabiliyyətini qazandırar. Açıq şüura və zəngin məlumata sahib olan kimsəyə istifadə ediləcək xitab şəkli ilə, qavrayışı dayaz, mədəniyyət səviyyəsi aşağı birinə qarşı istifadə ediləcək üslub bir-birindən fərqlidir. Məsələn, intellektual adama, detallı məlumat təcrübəsinə sahib olduğu mövzuları çoxbilən üslubla izah etmək doğru deyil. Bu adamın üstün istiqamətlərini təqdir edərək, mövzunu daha yaxşı bildiyini unutmadan danışmaq ağılın və nəzakətin göstəricisidir.
Buna qarşı mədəniyyət səviyyəsi daha aşağı, daha az məlumat və təcrübə sahibi biriylə danışarkən diqqət yetiriləcək nöqtə isə, anlaşılan olmaqdır. Bu adamın anlamayacağı, həll edə bilməyəcəyi üslubla danışmaq, onun ehtiyacı olan açıqlamalara əhəmiyyət verməmək, bağlı və qarışıq üslubla danışmaq səhvdir. Sözgəlişi təhsilsiz insanla fəlsəfi üslub istifadə edərək danışmaq son dərəcə yersizdir. Məlumat sahibi olmadıqları mövzuda insanlara göstəriş etməyə çalışan adam əslində yalnız özünü hörmətdən salmış olar. Mömin isə Quran əxlaqına uyğun olmanın özünə qazandırdığı ağılın vacibliyi olaraq həmişə qarşısındakının ehtiyaclarına, məlumat və mədəniyyət səviyyəsinə görə ona ən uyğun olan üslubu istifadə edər.