Rəhbərə qayıt
AZTRENDEFRESNLRUITSQBSROKYDA

Müsəlman kimi danışmaq: Hər an Allah ilə bərabər olduğunu bilərək danışmaq

Mündəricat
  1. Giriş
  2. Müsəlman kimi Danışmağın Əhəmiyyəti
  3. Müsəlman kimi Danışmağın Xüsusiyyətləri
  4. Allahı çox zikr etmək
  5. Hər an Allah ilə bərabər olduğunu bilərək danışmaq
  6. Allaha heç bir şeyi ortaq qoşmadan danışmaq
  7. Allahı tərifləyib ucaldaraq danışmaq
  8. Allaha qarşı acizliyini bilən üslubla danışmaq
  9. Danışıqlarda Quranı rəhbər etmək
  10. Qədərin mükəmməlliyini və hər şeydə xeyir olduğunu bilərək danışmaq
  11. Dünya həyatının keçiciliyinin fərqində olan üslubla danışmaq
  12. İnsanlara yaxşılığı əmr edib, pislikdən çəkindirmək
  13. Hikmətli danışmaq
  14. Səmimi üslubla danışmaq
  15. Doğru danışmaq
  16. Ağıllı və məntiqli danışmaq
  17. Müjdəli və sevinc verici söhbətlər etmək
  18. Şövq və həyəcan yaradan üslubla danışmaq
  19. Sözün ən gözəlini söyləmək
  20. Nəfsin istəklərindən danışmamaq
  21. Təvazökar tərzdə danışmaq
  22. Xoş rəftar və bağışlayıcı üslubdan istifadə etmək
  23. Müşavirə etmək
  24. “MaşaAllah, Allahdan başqa qüvvət yoxdur” deyərək danışmaq
  25. Ana-ataya gözəl söz söyləmək
  26. Arxadan danışmamaq, dedi-qodu etməmək
  27. Lağ edici üslubla danışmamaq
  28. Həsəd və qısqanclıq olan üslubdan uzaq olmaq
  29. Boş və faydasız söhbətlər etməmək
  30. Söz kəsməmək və etidallı səslə danışmaq
  31. Söhbət əsnasında mədəniyyət səviyyəsinə uyğun üslubdan istifadə etmək
  32. Münafiqanə üslubdan çəkinmək
  33. Pisliyə yönəldən söhbətlərdən çəkinmək
  34. Ağız əyməmək
  35. Gizli söhbətlər etməmək
  36. Peyğəmbərimiz-i müdafiə edib, ona dəstək olan üslubla danışmaq
  37. Nəticə

Bəzi insanlar onları yaradanın, ruzi və nemət verənin, hər an hər yerdə onları qoruyanın Allah olduğunu düşünməzlər. Ölümlə birlikdə yenə Rəbbimizə dönəcəklərinin və dünya həyatında göstərdikləri hər rəftardan, söylədikləri hər sözdən sorğuya çəkiləcəklərinin şüurunda deyildirlər. Allahdan müstəqil varlıq olduqlarını sanarlar. Danışıqlarında onlara nitqi verib danışdıranın Allah olduğunu ağıllarına gətirməzlər. Halbuki Allah hər şeyin tək hakimidir və insanların bütün etdiklərindən xəbərdardır; Onun məlumatı xaricində tək bir yarpaq belə hərəkət etməz. Allah hər an hər yerdə hər şeyə şahiddir. Quranda bu həqiqət belə bildirilir:

Sən hansı bir işdə olsan, Qurandan nə oxusan, siz nə iş görsəniz, başınız ona qarışarkən Biz sizə şahid olarıq. Nə yerdə, nə də göydə zərrə qədər bir şey Rəbbindən gizli qalmaz. Bundan daha kiçiyi və daha böyüyü yoxdur ki, açıq-aydın Yazıda (Lövhi-Məhfuzda) olmasın.

Yunus surəsi, 61

Kainatdakı hər şey, kiçik bir toz dənəsi belə, Allahın idarəsi altındadır. Amma bəzi insanlar həyatını bu həqiqətən xəbərsiz olaraq davam etdirirlər. Onlara verilən danışma qabiliyyətləri geri alınacaq olsa, Allah diləmədiyi müddətcə ağızlarından tək bir heca belə çıxa bilməyəcəyini ağıllarına gətirməzlər. Halbuki həqiqət budur: İnsan Allahın diləməsiylə var olmuşdur; etdiyi hər iş kimi, söylədiyi hər söz də ancaq Allahın icazəsi ilə və qüdrəti ilə meydana gəlir. Elə isə insan, həyatının hər anında olduğu kimi, danışdığı hər anda da özünü yaradan Rəbbimizin hüzurunda olduğunu dərk etməlidir.

Məhz inanan kəslərin üslubunu digər insanlardan ayıran ən diqqətə çarpan xüsusiyyətlərdən biri, bu kəslərin “hər an Allah ilə bərabər olduqlarını bilərək danışmaları”dır. Bu, insanın o an ürəkdən Allahın varlığını, qüdrətini və böyüklüyünü hiss etməsi; Allahın hər yeri və hər şeyi əhatə etdiyini, hər an yanımızda olduğunu, danışılan hər şeyi eşidib bildiyini və insanları bütün bunlardan hesaba çəkəcəyini unutmadan danışmasıdır. Bu həqiqətləri dərk edən insan son dərəcə səmimi və dürüst bir üslubla danışar. Ürəyindəki Allah qorxusu Rəbbimizin razı olmayacağı bir söz söyləməsinə mane olar.

Bir insanın həyatının hər anını Quran əxlaqına görə yaşaması o insanın Allahın qüdrətinin, böyüklüyünün və hər an onu görüb eşitdiyinin şüurunda olduğunun ən açıq göstəricilərindən biridir. Məsələn, bu insan, həmin anda siyasətdən və ya ticari mövzudan bəhs edir yaxud zehnini tamamilə məşğul edəcək riyaziyyat hesabı edə bilər. Amma qəlbinə yerləşmiş olan Allah qorxusu, danışdığı müddət boyu Allahdan çəkinməsini, Ona qarşı dərin hörmət, sevgi və qorxu bəsləyərək hərəkət etməsini təmin edər. Və bu şüur, insanın ağzından Quran əxlaqına müxalif ola biləcək bir söz çıxmasına mane olar. Onsuz da, əhəmiyyətli olan, mühüm olan şəxsin həmin söhbətləri etdiyi əsnada səmimi imanı və Allah qorxusunu ürəyində yaşayır olmasıdır. Bu insan siyasət yaxud ticari mövzudan bəhs etdiyi anlar boyunca imanın təməlini meydana gətirən bütün həqiqətlərin açıq şüurla fərqindədir. Allahdan başqa qüvvət olmadığının, Allahın hər şeyi eşidib gördüyünün, heç bir şeyin Ondan gizli qalmayacağının şüurundadır. Bu da onun hər sözünü Allahdan çəkinərək, müsəlmana yaraşan bir danışma üslubu içərisində söyləməsini təmin edər.