Караңгы коркунуч: фанатизм: Пайгамбарыбыздын китеп берилгендер менен алакалары

· Пайгамбарыбыздын (сав) ахли китаптын той зыяпаттарына катышканы, оорулууларын зыярат кылганы жана аларга тамак бергени жөнүндө риваяттар бар.

· Нажран христиандары ага зыяратка келгенде Аз. Мухаммед (сав) алар отурушу үчүн чапанын жерге жайып, аларды ушинтип сыйлаган.

· Пайгамбарыбыздын (сав) жубайларынын бири Египеттен келген христиандардан Мария бинти Шамун (ра) болгон.

· Пайгамбарыбыздын (сав) жубайларынан Аз. Сафиййа энебиз болсо Хуйейй б. Ахтаб аттуу Мединадагы иудейлерден Мадыруулдары уруу башчысынын кызы болгон.

· Аз. Мухаммед (сав) Эвс жана Хазреж уруулары менен түзүлгөн Медина келишимине иудейлердин да катышышына уруксат берген жана натыйжада иудейлердин да мусулмандардын арасында өзүнчө бир диний топ катары жашай алышына шарт түзгөн.

· Медина келишиминин «Бани Авф иудейлери ыймандуулар менен бирге бир элди түзүштү. Иудейлердин дини өзүнө, мусулмандардын дини өзүнө» деген өкүмү аркылуу мусулмандардын иудейлердин адат-салт жана ишенимине болгон сый мамилесинин пайдубалы Пайгамбарыбыз (сав) доорунда коюлган. Жана бул келишимдин 26-33-пункттарында ахли китапка тиешелүү жарандардын мусулмандар менен тең укуктуу экени, 16-пунктта болсо аларга эч кимдин адилетсиздик кыла албашы белгиленген.

· Пайгамбарыбыз 630-жылы мусулман болгонун кабар берүү үчүн Мединага келген Хымйер өкүмдарынын элчисине мындай деп буйрук берген: «Бир иудей же бир христиан мусулман болсо, ыймандуулардан болот (алар менен укуктук жактан тең болот). Ким иудей дининде же христиандыкта калууну кааласа, ага эч ким кийлигише албайт.» (İbn Hişâm, es-Sîre, II, 586) · Нажран христиандары Мединага алтымыш кишилик бир өкүлдөр тобун жиберишти. Мединага келген Нажран өкүлдөрү Мечитте Пайгамбарыбыздын (сав) алдына чыгышты, ибадат убактысы келгенде Мечитте ибадат кылууну каалашты, асхаб буга каршы чыкканы менен, Аллахтын Пайгамбары аларга Мечитти берди. Алар болсо шаркка (чыгышка) бурулуп ибадатын кылышты. (İbn Hişam, es-Sire, Beyrut ts., I,573-574; Hamîdullah, İslâm Peygamberi, I,619-620) · Пайгамбарыбыз (сав) доорунда иудей жана христиандарга берилген кепилдиктер аркылуу ахли китаптын укуктары коргоого алынган. Кийинки доорлордо кандайдыр бир пикир келишпестиктер чыкканда, ахли китап ошол кепилдиктерди көрсөтүшкөн. Мисалы, Дамасктык христиандар бир маселе чыкканда, аларга берилген кепилдиктер кагазын ал доордун халифасы Аз. Умарга көрсөтүп, андан маселени чечип берүүнү талап кылышканы тарыхый китептерде жазылып калган. · Пайгамбарыбыз Аз. Мухаммед (сав) христиан Ибн Харрис б. Каъб жана анын элине жаздырган келишим текстинде: «Чыгышта жана батышта жашаган бүт христиандардын дини, чиркөөлөрү, жаны, намысы жана мал-мүлкү Аллахтын, Пайгамбардын жана бүт ыймандуулардын коргоосу астында болот. Христиан динин тутунган эч ким өз каалоосусуз, Исламды кабыл алууга мажбурланбайт. Христиандардан бирөө кандайдыр бир кылмышка же адилетсиздикке туш болсо, мусулмандар ага жардам берүүгө милдеттүү» деген пункттарды жаздырган.

· Пайгамбар Мырзабыз (сав) тарабынан Адрух, Макна, Хайбар, Нажран жана Акабалык ахли китапка берилген укук кагаздары мусулмандардын ахли китаптын жан жана мал-мүлк коопсуздугун кепилдикке алганын жана аларга ишеним жана ибадат эркиндигин бергенин көрсөтөт.

· Пайгамбар Мырзабыз динге чакырып баштаган кезде алгач Меккедеги кээ бир христиандарга жолуккан. Ал тургай, алгач вахий келип баштаган кезде Аз. Хатижа менен жана Пайгамбар Мырзабыз менен биринчилерден болуп сүйлөшкөндөрдүн бири колунда Инжилдин кол жазмалары бар, христиан Варака б. Навфал болгон. (Buhârî, Bedu’l- Vahy 3)

· Халифалар доорунда кулаган чиркөөлөр мусулмандар тарабынан оңдолуп, жаңы синагог жана монастырьларды курууга уруксат берилген. Мисалы, Медина сыртындагы, патриарх Мар Амма тарабынан мурда өрттөлгөн Ыйык-Сергиев монастыры Аз. Осмон доорунда кайрадан курулган. · Сирия каратылган соң Дамасктагы Ыйык Иоанн чиркөөсүндө мусулмандар жума намазын кылышып, христиандар болсо жекшемби күндөрү өздөрүнүн диний ибадатын каалагандай орундатышкан. Эки диндин өкүлдөрү бир мечитти ынтымактуу колдонушкан.

· Сахабалар сапарга чыкканда же жолоочулук учурунда жол боюндагы монастырьларда конушкан жана ахли китап менен түзүлгөн келишимдерде бул жөнүндө пункттар кездешет.