Караңгы коркунуч: фанатизм: Фанатизмдин жийиркеничтүүлүгү

«Урейне жана Укейле урууларынан бир топ Мединага келип мусулман болушту. Мединанын абасынан сыркоолоп калганда, Пайгамбар аларга төөнүн сийдигин ичкиле деп кеңеш берди.» (Buhari Tıp5/1, Hanbel 3/107, 163)

«Силерден бирөөнүн ичип жатканынын (же тамагынын) ичине чымын түшүп кетсе, анда ал чымынды толук матырып, анан алсын (ыргытсын). Себеби чымындын эки канатынын бирөөсүндө оору, экинчисинде болсо шыпаа бар...» (Diyanet Yayınları, Cilt 9, s.70 ve d. Hadis no. 1365)) Ибну Аббас радыйАллаху анхума айтат: «Расулуллах алейхиссалату вассалам мындай деди: «Бирөөңөр тамак жегенде, жаламайынча же жалатмайынча колун (кол аарчыга) аарчыбасын.»» (Buhari, Et'ime 52; Müslim, Eşribe 129, (2031); Ebu Davud, Et'ime 52, (3847)).

Расулуллахтан (сав) майга түшүп кеткен чычкан жөнүндө сурашты. Алейхиссалату вассалам: «Аны жана айланасындагы бөлүктү алып салып, майыңарды жей бергиле!» деди. [Buhari, Vudu 67, Zebaih 34; Muvatta, İsti'zan 20, (2, 971, 972); Ebu Davud, Et'ime 48, (3841, 3843)] Бул жерде бир канчасы гана мисал келтирилген мындай жалган хадистер фанаттык түшүнүктүн адамдарды канчалык жийиркеничтүү жашоого чакыраарын көрсөткөн маанилүү далилдерден. Мындай ойдон чыгарылган хадистер аркылуу фанаттар Пайгамбарыбызга (сав) да жалган жалаа жапканга чейин барышат. Мындай жалган, бирок фанаттар тарабынан колдонулган хадистер, ошол эле учурда, алардын тазалык, адамдык түшүнүктөрүн да даана көрсөтүүдө.

Мындай жийиркеничтүү нерселерге Аллах эч качан уруксат берген эмес. Куран боюнча, мусулмандар таза болууга, үйлөрүн таза кармоого, таза кийинүүгө жана таза тамактарды жегенге милдеттүү. Куран боюнча, мусулмандар таза, ал эми мушриктер болсо ыпылас. Куран менен жашабаган, Аллах түшүргөндөн башка бир дин чыгарып алган жана ошондуктан ширк ичинде жүргөн фанаттар да, албетте, мушрик болуп эсептелет. Аллах мындай деп кабар берген:

...Аллах акылы жетпегендерге жийиркеничтүү бир ыпыластык берет. (Йунус Сүрөсү, 100) Көрүнүп тургандай, Аллах аяттарда «акылы жетпеген» бир коом жөнүндө сөз кылууда. «Акылын колдоно албаган коом» Курандагы акыйкаттарга карабастан, жалган өкүмдөргө ишенген фанаттарды эң жакшы сыпаттайт. Колдорунда Куран турса да, башка бир дин чыгарган, жана эч далилсиз, жалган экенин билип туруп, акылдарын колдонбой ал жалгандарга моюн сунган коомдорго Аллах «жийиркеничтүү бир ыпыластык» берет. Бул чындап эле ушундай болуп, фанат коомдор акылсыз болгону үчүн жогорудагы жалган хадистерде айтылган жийиркеничтүү нерселерге ишенип, ыпылас өмүр сүрүшүүдө.

Албетте, араларында сабатсыздыктан, билбестиктен улам, каалабаса да, ушундай өмүр сүргөн адамдар да болот, жана алар көпчүлүктү түзүшөт. Аларды мындай акылсыз фанат коомдон бөлүп кароо керек. Алар туура жолду көрүшү үчүн бул китептеги терең маалыматтар, б.а. Курандан далилдер келтирилген бир таалим керек. Куранда Аллах мусулмандардан өтө тыкан жана кемчиликсиз бир тазалыкты талап кылат. Куранда мусулмандарды тазалыкка чакырган аяттардын бир канчасы төмөнкүдөй:

Ыйман кылып чын ыкластуу иштерди жасагандарды астынан суулар агып турган, ичинде түбөлүк жашай турган бейиштерге киргизебиз. Анда алар үчүн таптаза жубайлар бар... (Ниса Сүрөсү, 57) Сенден аларга эмненин адал кылынганын сурашат. Айткын: «Бүт таза нерселер силерге адал кылынды...» (Маида Сүрөсү, 4)

Ал адамдар сабатсыз (үмми) кабар алып келүүчү (неби) болгон элчиге (расул) баш ийишет (ээрчишет). Ал ушундай элчи:

Биз Ибрахимге Үйдүн (Каабанын) ордун белгилеп даярдаганда (мындай деп буйруганбыз:)

Мусулмандарга тазалык буйрук кылынган аяттар Куранда өтө көп. Бул жерде бир канчасын гана мисал келтирдик. Аьраф Сүрөсүнүн 32-аятында болсо өзгөчө көңүл бурулган бир жагдай бар: мусулмандарга зыйнаткооздуктарды арам кылгандар (тыюу салгандар) болгон сыяктуу, таза ырыскыларды да арам кылгандардын бар экени. Чындап эле тазалыкты мусулмандарга тыюу салгандардын да кайра эле фанаттык түшүнүктөгү адамдар экенин көрүүгө болот.

Куран боюнча, бир мусулман эң таза, эң өзүн каранган, эң таза жана эң заманбап кийинген, таза тамактарды жеген, жашаган жерин таза кармаган инсан болушу керек. Б.а. бүт тарабы таза болушу керек. Пайгамбарыбыз (сав) өтө таза болгон. Ушунчалык таза Пайгамбарыбызга (сав) жогорудагыдай жалган хадистер аркылуу жалаа жабууга аракет кылуу Аллах Кабатында, албетте, чоң бир кылмыш болот. Бирок фанаттар бул чындыкты билмексен болушат.

Жогорудагы хадистердин жалган экенин көрсөтүү үчүн Пайгамбарыбыздын (сав) чыныгы иш-аракеттерин карайлы. Пайгамбарыбыздын (сав) тазалыгы жана тазалыкка өтө маани бергени жөнүндөгү кээ бир сахих хадистер төмөнкүдөй. (Бул хадистер Куранга туура келгени үчүн сахих катары кабыл алынууда): «Мусулмандык таза, кирсиз. Силер да таза болгула, тазалангыла. Себеби бейишке тазалар кирет.» (G.Ahmed Ziyaüddin, Ramuz El Hadis, 1. Cilt, / Deylemi)

Ыймандуу ыпылас болбойт. (Buhari, Gusul/276)

Бүт нерсени жакшылап тазалагыла! Тазалык ыйманга, ыйман болсо бейишке алпарат. (Taberani) Тазалык ыймандын жарымы. (Müslim)

Аз. Селман (р.а.) айтат: «Тоороттон окудум; «Тамактын берекеси тамактан соң (кол менен оозду) жуушта» деп айтылыптыр. Аны Расулуллахка (сав) айттым эле: «Тамактын берекеси тамактан мурда жана кийин жуушта!» деди.» (Ebu Davud, Et'ime 12, (3761); Tirmizi, Et'ime 39, 1847) Сарымсак жеген жыты кетмейинче мечитибизге жакындабасын, адамга жакпаган нерселер периштелерге да жакпайт. (Taberani)

Кийимдериңерди жуугула, ашыкча түктөрүңөрдү тазалагыла, тиштериңерди тазалагыла, таза, тыкан кийингиле! Таза болгула! (İbni Asakir)

Сарымсак же пияз жеген киши бизден жана мечиттерибизден алыс болсун, үйүндө отурсун.» (Buharî, Edeb, 76)

Намаздын ачкычы тазалык. (Tirmizi)

Жакшы кийингиле; Аллахтын силерге берген жакшылыктары көрүнсүн! (Taberânî)

(Бахр-үр-раык) мындай дейт: Сулуу жүз түрү сууктукту кетирүү, сындуу болуу жана шүгүр кылуу үчүн жакшылыкты көрсөтүү дегенди билдирет. Аллах Таала сулуу болууну мактайт. Сулуу болуу үчүн таза, жарашыктуу кийинүү керек. (Oruç bahsi)

Аллах бир кулуна байлык бергенде, ал байлыктын ал кулдун үстүндө көрүлүшүн жакшы көрөт. [Taberânî] Абу Суфйан радыйАллаху анх айтат: «Мага Абу Аййуб аль-Ансари, Жабир Ибну Абдиллах, Анас Ибну Малик кабар беришти; Тообо сүрөсүнүн 108-аяты түшкөндө, анын мааниси мындай: «Ал жерде дене жана руханий ыпыластыктардан тазаланууну жакшы көргөндөр бар. Аллах көп тазалангандарды жакшы көрөт», Расулуллах: «Эй ансар жамааты! Аллах силерди тазалыкта мактады, (бул мактоого себеп болгон) тазалыгыңар кандай?» деп сурады. Алар болсо: «Биз намаз үчүн даарат алабыз, жунубдукта жуунабыз» дешти. Алейхиссалату вассалам: «Мына ушул үчүн макталдыңар! Мунуңарды уланткыла!» деди.» (Kütüb-i Sitte, 6066)

Аз. Энес (радыйаллаху анх) айтат: «Мага аял жана жагымдуу жыт сүйдүрүлдү, көзүмдүн нуру намазда кылынды.» (Nesâî, İşretu'n-Nisâ 1, (7, 61))