Куранга Ылайык Суроо Салууга Тыюу Салынганбы?

Атеисттердин ырастоолоруна караганда Куранда Аль-Маида сүрөсүнүн 101 аятында “ СУРОО БЕРБЕ- СУРОО САЛБА” деп айтылат, башка аяттарда болсо “ОЙЛОН” деп айтылат. Куран суроо салууга тыюу салып, ошол эле учурда ОЙЛОНбу дейби? Бул карама-каршылыкпы? Эми деталдар үчүн теманы Куранга сунуп көрөлү жана Аль-Маида сүрөсүнүн 101-аятын карап чыгалы;

يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تَسْـَٔلُوا۟ عَنْ أَشْيَآءَ إِن تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ وَإِن تَسْـَٔلُوا۟ عَنْهَا حِينَ يُنَزَّلُ ٱلْقُرْءَانُ تُبْدَ لَكُمْ عَفَا ٱللَّهُ عَنْهَا وَٱللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ

Аль-Маида, 101. Аят: Ишенгендер, ачыкталган учурда силерге жакпай турган нерселер жөнүндө суроо бербегиле. Курандын жарыгында сурасаңар, силерге ачык болот. АЛЛАХ атайын алар жөнүндө сөз кылган жок. АЛЛАХ Кечирүүчү, Халим.

Биринчиден, ыймандуу адам ыйманынын талабы катары жашоосунда жакшы менен жамандын өлчөмдөрү Аллах тарабынан коюларын билиши керек. Ыймандуулар Аллах тарабынан коюлган мыйзамдарды Элчи аркылуу Курандан үйрөнүшөт. Элчинин дин атынан өкүм чыгаруу укугу жок. Бардык ыймандуулар сыяктуу эле өзү да буйруктарга жана тыюуларга так баш ийүүгө милдеттүү. Мухаммед пайгамбар болсун, башка бардык Элчилер болсун, өздөрүнө берилген диний өкүмдү талап кылган суроолорго вахий менен жооп беришкен.

Эми Мухаммед пайгамбар Куранда жок ЖООПТУ, башкача айтканда ВАХИЙДИ суроолорду өз сүйлөмдөрү менен ЖООПТОГОН БОЛУШУ МҮМКҮНБҮ? Албетте жок. Дин атынан өкүмдөрдү жалгыз Аллах бергендиктен Мухаммед пайгамбар да вахий суроолорго жооп үчүн Аллахтан вахий келишин күткөн. Мына так ушул жерде Аль-Маида сүрөсүнүн 101 аяты ишке кирет. Аллахтын вахий катары билдирген ар бир маселе баш ийүү зарыл болгон БУЙРУК болгондуктан, Раббибиз Элчиге/Мухаммед пайгамбарга берилген суроолорго да Куран менен жооп беришин билдирген.

Ырасталгандын тескерисинче, Аль-Маида сүрөсүнүн 101-аятында суроо салбагыла деп айтылбайт, “tesu’kum:силерди капа кылат” башкача айтканда жаңы диний милдеттерди алып келе турган суроолорду бербегиле деп айтылат. Куран менен келген тыюулар, буйруктар силер үчүн жетиштүү, Аллах силерге жеңилдикти каалайт, кыйынчылыкты каалабайт (2/185) дейт. Аятты суроо салбагыла деп кабыл алган ой жүгүртүү болсо таптакыр чын ыкластан жана логикадан алыс жүрүм-турум көрсөтөт. Анткени адамдар суроо салуудан, ойлонуудан жана жооп табуудан эч качан “КАПА БОЛБОЙТ”, тескерисинче, кубанышат жана адамды башка жандыктардан айырмалап турган АКЫЛ ЖАНА ОЙЛОНУУ өзгөчөлүгү менен СУРОО САЛУУДАН ырахат алышат. Адамдарды капа кылган нерсе болсо тыюулар менен чектелиши. Раббибиз да жараткан кулун эң жакшы билген болгондуктан Куранда ачыкталбаган ар бир нерсе КЕЧИРГЕНДЕРИНИН ЧЕГИНДЕ ЭКЕНИН БИЛДИРГЕН.

КУРАНДЫН КАЙРЫЛГАНЫ — АКЫЛ. Эми Курандын ойлонууга жана суроо салууга берген маанисин мисал аяттар менен карап чыгалы;

Куранда тозокко бара тургандардын өкүнүчү жана Аллах аларга кандай жооп бере тургандыгы жөнүндө кабар берилет. Фатыр сүрөсүнүн 37-аятына ылайык тозокко түшкөндөр мындай дешет:

وَهُمْ يَصْطَرِخُونَ فِيهَا رَبَّنَآ أَخْرِجْنَا نَعْمَلْ صَٰلِحًا غَيْرَ ٱلَّذِى كُنَّا نَعْمَلُ أَوَلَمْ نُعَمِّرْكُم مَّا يَتَذَكَّرُ فِيهِ مَن تَذَكَّرَ وَجَآءَكُمُ ٱلنَّذِيرُ فَذُوقُوا۟ فَمَا لِلظَّٰلِمِينَ مِن نَّصِيرٍ

”Раббибиз! Бизди чыгар, (мурун) кылганыбыздын ордуна жакшы иштерди кылалы!

Дагы эле Фатыр сүрөсүнүн 37-аятына ылайык Аллах бул адамдарга мындай жооп берет:

”Силерге ОЙЛОНО турган адам ойлоно ала турганчалык өмүр берген жок белек?”

Демек тозокко барбаш үчүн… туура жолду табуу үчүн ОЙЛОНУУ керек экен.

“…Силер такыр ойлонбойсуңарбы?” (Али Имран сүрөсү | 65)

“…ОЙЛОНГОН ЭЛ ҮЧҮН аяттарды ушинтип өзүнчө-өзүнчө түшүндүрөбүз.” (Ар-Рум сүрөсү,28)

وَقَالُوا۟ لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ مَا كُنَّا فِىٓ أَصْحَٰبِ ٱلسَّعِيرِ

“Дагы мындай дешет: “Эгерде кулак салганыбызда же АКЫЛЫБЫЗДЫ КОЛДОНГОНУБУЗДА, бул жалындуу оттогулардан болмок эмеспиз.” (Аль-Мульк сүрөсү, 10)

“АЛЛАХ АКЫЛДАРЫН КОЛДОНБОГОНДОРДУН үстүнө ыплас жаадырат.” (Юнус сүрөсү, 100)

Ойлонууга чакырган Куран ошол эле учурда суроо салууга да чакырат. Эми Куранды бир бүтүн катары баалаганыбызда Куран мындай бир көз карашты алдыга коёт:

Кээ бирөөлөр суроо салуу күнөө деген сыяктуу нерселерди айтышат. Бул ырастоолор туура эмес. Жалпысынан суроо салуу жаңылыш деп айтуу Куранга ылайык мүмкүн эмес. Куранга караганыбызда суроо салууга үндөгөн көп аяттар бар экенин көрөбүз. Куран бизден эмнелерге суроо салышыбызды каалайт?

Мына бир нече мисал:

-Куран ааламдын жаратылышына суроо салышыбызды каалайт (Аль-Анбия сүрөсү, 30)
-Куран адамдын жаратылышына суроо салышыбызды каалайт (Аль-Кыяма сүрөсү, 37)
-Куран ата-бабаларыбыздын динине суроо салышыбызды каалайт (Аль-Бакара сүрөсү, 170)
– Бир китеп Аллахтан болушу керек болсо кандай шартка туура келиши керек? Куран түздөн-түз Курандын өзүнө суроо салышыбызды каалайт (Ан-Ниса сүрөсү, 82)
-Куран пайгамбарга суроо салышыбызды каалайт (Юнус сүрөсү ,38)

-Бир дин туура болсо эмне үчүн бир кудайлуу болушу керек? (Аль-Анбия сүрөсү,22). Мисалы, Куранда Ибрахим пайгамбардын баянына караганыбызда бул баян толугу менен суроо салуу процессин баяндаганын көрөбүз. Мисалы; Ибрахим пайгамбар күндүн батканын көрөт жана андай болсо бул менин Раббим боло албайт дейт.

Аллах бизге буларды бекер айтпайт? Бизге, чындыгында суроо салуу менен чындыктарга жетүүгө болорун үйрөтөт.

وَإِن كُنتُمْ فِى رَيْبٍ مِّمَّا نَزَّلْنَا عَلَىٰ عَبْدِنَا فَأْتُوا۟ بِسُورَةٍ مِّن مِّثْلِهِۦ وَٱدْعُوا۟ شُهَدَآءَكُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ إِن كُنتُمْ صَٰدِقِينَ

”Эгерде кулубузга түшүргөнүбүздөн кандайдыр бир күмөнгө түшсөңөр, кана анын окшошу болгон бир сүрө алып келгиле, эгерде ырастооңордо чынчыл болсоңор, Аллахтан башка күбөлөрүңөрдү (жардамчыларыңарды) да чакыргыла.” (Аль-Бакара сүрөсү, 23)

Эгерде жакшыраак сүрө жазууга мүмкүн болсо, Куран Аллахтын сөзү боло албайт. Бул чакырык Куранды текшерүүгө боло турган китеп кылат.

Жыйынтыктап айтсак, Куранга ылайык суроо салуу жаңылыш же тыюу салынган эмес. Куран тууроочу ыйманды эмес, тескерисинче, акылга таянган, ойлонуп, аң-сезимдүү аракет катары алынган ыйманды кабыл алат. Суроо салбаган убакта чындап ыйман келтирген болбойсуң.