Kuran’da Konuların Dağınık Olduğu Eleştirisine Cevap

Kuran’ın, bir konudan bahsederken birden başka bir konuya geçiş yapması ve sonra tekrar ilk konu üzerinde anlatıma devam etmesi bazı kişiler tarafından eleştirilmekte hatta Kuran’ın Haşa konu anlatımı konusunda dağınık/karışık bir Kitap olduğu yönünde iddialar ileri sürülmektedir.

Gerçekten de durum böyle mi yoksa burada üstün bir anlatım özelliği, sanat ve matematiksel bir düzen mi var?

Öncelikle Kuran tek başına bir bilim Kitabı, hukuk Kitabı yada sadece ahlak Kitabı değildir. Kuran insanlara en doğru yolu gösteren ilâhî bir rehberdir. Kuran’da Yaratıcı ile insan, insan ile insan ve insan ile evren arasındaki ilişkileri düzenleyen ilkeler yer alır. Kuran’ın temel hedefi eğitim, ıslah, hidayet ve bilgilendirmek suretiyle insanlara yol göstermektir. Diğer bilgiler, ana konuları açıklama ve desteklemeye yarayan tali unsurlardır.

Kuran’da konuyla ilgili olduğu düşünülen bir ayetin daha pek çok konuyla doğrudan ya da dolaylı ilgisi kurulabilmektedir. Konuların birçok ayette olması onu tüketilemez hale getirir. Tıpkı rakamlar gibi, belli bir disiplin altında sıralanan on rakamla sadece bir tane telefon numarası oluşturulabilirken bir sıralama amacı olmadan fonksiyonel olarak hazırda bekleyen on rakamla sonsuz telefon numarası türetilebilir. Kuran, hiçbir konuda alışılagelmiş, giriş-gelişme-sonuç şeklinde anlatım yapmaz. Bu sıralı anlatım özelliğinden çok daha mükemmel bir öğrenme şeklini içerir bünyesinde. Bu haliyle Kuran, alıştığımız sıralı-şekilli kitaplara benzemez.

Kuran eğitici bir Kitaptır. Kuran’da konuların dizilimi sizi direkt hayatın içine atar ve size hayattan bahseder, sanki bir proje üzerinde çalışmış gibi olursunuz. Örneğin inkar edenlerin düşünce tarzını öğretir bize. Bu psikolojideki kişileri tanıyalım ve kendimizin de bu tarz durumlardan uzak duralım diye. Şayet Kuran’da belli bir kategori altında konu anlatımı yapılsaydı, aşağıda örnek olarak yazdığımız ayetlerdeki etkiyi vermeyecekti;

Dikkat ederseniz ilgili ayetlerde, aynı anda inkar edenlerin düşünce tarzını, onlara verilecek cevapları, olaylar karşısında nasıl tavır almamız gerektiği gibi onlarca farklı konu tıpkı hayattaki gibi aktarılır bize. Ve yine dünya hayatı ile ahiret arasında bağlantı kurmayı da öğreniriz.

Bu şekilde bir anlatım tarzına Kuran’ın birçok ayetinde rastlarız. Eğer ayetlere dikkatinizi tam olarak verdiğinizde, okuduğunuz surenin hayatınızda sürekli karşınıza çıktığını, pek çok olayda bu surelerin kazandırdığı bakış açısı ile olaylara bakacağınızı görebilirsiniz.

Kuran yaşayan bir canlıdır. Hayatta karşılaşacağınız çeşitli durumlardan bahseder ve hayata dair bir bakış açısı kazandırır insana. Hemen her ayeti, neredeyse hayatın tamamı içindir.

Kuran’da da, bir konuyu anlamak için sadece o konuya bakmanız yetmez. Kuran’ın tamamına bakmanız lazım. Tamamını kavramadan parçayı kavrayamazsınız. Paradoks gibi gözüküyor ama, küçük bir parçasını anladığınızda; tamamını anlamış olursunuz. Tıpkı hayat gibi.

Belli bir sistematiğe göre düzenlenmiş bir kitap asla ama asla Kuran’ın insan ruhuna ve aklına verdiği bu etkiyi veremezdi.

Kuran’ı bize Allah öğretir ve açıklar. Kuran’ı anlamak ve yaşamak insan fıtratına en uygun olanıdır. Yüce Rabbimizin ayetlerde de bildirdiği gibi; Kuran’ı acele etmeden, fasıllar halinde düşüne düşüne okumamız gerekmektedir.

Görüldüğü üzere, Kuran’ın çeşitli surelerinde geçen ayetler farklı bir konunun parçalarını teşkil edebiliyor. Tabiatta dağınık şekilde; ama bir görev icra ederek bulunan farklı maddelerin bir amaç için laboratuarda bir araya getirilmesi gibi, Kuran ayetleri de her türlü konunun parçası olarak işleme girmeye hazır malzemelerdir. İlk bakışta dağınık bir görüntü çizen bu ilahi diziliş, sonsuz işlem kabiliyetine sahip bir diziliştir ve tükenmeyen bir nimettir.