A janë në Kuran burrat më të lartë se gratë?

Ka dy ajete që miqtë ateistë dhe ata me kuptim tradicionalist të fesë i paraqesin si provë se burri është më i lartë se gruaja. Lidhur me këtë temë, le të shqyrtojmë së pari ajetin 34 të sures An-Nisa.

Shprehja ”erricalü kavvamune alennisai” që kalon në ajet, ndërsa duhej përkthyer në kuptimin ”burrat i mbikëqyrin gratë” ose ”burrat janë përgjegjës për jetesën e grave”, në shumicën e përkthimeve është përkthyer në formën se burri ka autoritet/është sundues mbi gruan.

Ndonëse shumica e autorëve të përkthimeve e përkthejnë fjalën ”kavvam” që kalon në këtë ajet si ”drejtues, sundues”, për çfarëdo arsye të fshehtë qoftë, në ajetin 135 të sures An-Nisa dhe ajetin 8 të sures Al-Maide, ku kalon e njëjta fjalë, janë përkthyer si ”mbajeni drejtësinë në këmbë, ruajeni drejtësinë”.

Sërish në të njëjtin ajet, kuptimi i shprehjes ”feddelellahu badehum ala badin” është ” secilit i dhamë aftësi dhe veçori të ndryshme”. Por në shumë përkthime, për çfarëdo arsye qoftë, është përkthyer në formën ”Allahu ka bërë disa (burrat) më të lartë se disa të tjerë (gratë)”.
Nëse në ajet do të ishte shkruar ”Allahu i ka bërë burrat më të lartë se gratë”, duhej të ishte kështu; faddalellahur ricae alen nisai.

Kur përemrin ”hum” në fjalën ”badehum” (disa) që kalon në ajet e drejtoni vetëm te burrat, kuptimi bëhet kështu: Allahu i ka bërë disa burra më të lartë se disa të tjerë. Kjo nuk i përshtatet tekstit në të cilin gjendet ajeti.
Kur përemrin hum e drejtoni te një grup i përzier i përbërë nga burra dhe gra, kuptimi bëhet kështu: Allahu i ka bërë disa burra dhe gra më të lartë se disa të tjerë.

Në ajetin 32 të sures An-Nisa dhe ajetin 4 të sures Ar-Rad kalojnë të njëjtat fjalë. Por, për çfarëdo arsye të fshehtë qoftë, këtu është përkthyer si ”i bëri disa prej jush më të lartë se disa të tjerë prej jush”. Kuptimi i ajetit është ”Allahu i ka dhënë secilit aftësi dhe veçori të ndryshme”. Nuk ka dallim gjinor. Përkthimi i drejtë i ajetit është si më poshtë.

Burrat janë të detyruar t’i mbikëqyrin gratë. Sepse Allahu i ka dhënë secilit aftësi dhe veçori të ndryshme. Kështu, burri është përgjegjës për jetesën e shtëpisë… (Surja An-Nisa, 34) (Edip Yüksel)

Edip Yüksel

Ajeti tjetër i paraqitur si provë për epërsinë e burrit është Al-Bakara 228. Nëse merret pjesa e fundit e ajetit dhe shpërfillet pjesa e parë, del një përfundim sikur burri të ishte më i lartë se gruaja. Por kur e lexoni ajetin në tërësi, shihni se nuk ka as nga afër as nga larg lidhje me një kuptim të tillë. Le ta shohim ajetin;

Në ajet tregohet gjendja e burrit dhe gruas që divorcohen. Njoftohet se pas divorcit gruaja duhet të presë tri periudha menstruale, dhe nëse gjatë kësaj kohe kuptohet se është shtatzënë, ish-bashkëshorti që është babai i foshnjës ka përparësi/epërsi ndaj burrave të tjerë për t’u martuar me gruan.

Allahu në ajet thotë: ”Qoftë burrë, qoftë grua, kushdo që si besimtar kryen një vepër të mirë, pa asnjë dyshim Ne do ta bëjmë të jetojë një jetë të bukur dhe shpërblimin e tyre do t’ua japim patjetër me më të bukurën e asaj që kanë bërë.” (Surja An-Nahl, 97). Burri dhe gruaja janë plotësisht të barabartë për nga veprat. ”Te Allahu më i larti prej jush është ai që (jo për nga raca ose prejardhja) është më përpara për nga takvaja.” (Surja Al-Huxhurat, 13)

Si përfundim, burri nuk është sundues i gruas, por mbrojtës dhe mbikëqyrës i saj. Në Kuran drejtimi është në formën ”u thuaj burrave besimtarë dhe grave besimtare”. Askush nuk është më i lartë se askush. Epërsia është vetëm sipas takvasë. Edhe kjo është te Allahu.