Kuran’da Erkekler Kadınlara Göre Üstün mü?

Ateist ve gelenekçi din anlayışına sahip arkadaşların, erkeğin kadına üstün olduğuna delil olarak gösterdiği iki ayet vardır. Konuyla ilgili olarak ilk önce Nisa Suresi 34. ayeti inceleyelim.

Ayette geçen ”erricalü kavvamune alennisai” ifadesi, ”erkekler kadınları gözetir” ya da ”erkekler kadınların geçimlerinden sorumludur” manasında çevrilmesi gerekirken, çoğu mealde erkeğin kadın üzerinde otorite/hakim olduğu şeklinde çevrilmiştir.

Meal yazarlarının çoğu bu ayette geçen ”kavvam” kelimesini ”yönetici, hakim” olarak çevirmesine karşın, her ne hikmetse aynı kelimenin geçtiği Nisa Suresi 135 ve Maide Suresi 8. ayette ”adaleti ayakta tutun, adaleti gözetin” olarak çevrilmişlerdir.

Yine aynı ayette ”feddelellahu badehum ala badin” ifadesinin manası ” her birine farklı yetenek ve özellikler verdik”dir. Ancak bir çok mealde her nedense ”Allah bazılarını (erkekleri), bazılarından (kadınlardan) üstün kılmıştır” şeklinde çevrilmiştir.
Ayette ”Allah erkekleri kadınlara üstün kılmıştır” yazsaydı şöyle olması gerekirdi; faddalellahur ricae alen nisai.

Ayette geçen ”badehum” (bazıları) kelimesindeki ”hum” zamirini sadece erkeklere gönderdiğinizde anlam şöyle olur: Allah erkeklerin bazısını bazısına üstün kılmıştır. Bu da ayetin içinde bulunduğu metne uymaz.
Hum zamirini erkek ve kadınlardan oluşan karma bir gruba gönderdiğinizde anlam şöyle olur: Allah erkeklerin ve kadınların bazısını bazısına üstün kılmıştır.

Nisa Suresi 32 ve Rad Suresi 4. ayette aynı kelimeler geçer. Ancak her ne hikmetse burada ”kiminizi kiminize üstün kıldı” olarak çevrilmiştir. Ayetin manası, ”Allah her birine farklı yetenek ve özellikler vermiştir”dir. Cinsiyet ayrımı yoktur. Ayetin doğru çevirisi aşağıdaki şekildedir.

Erkekler kadınları gözetmekle yükümlüdür. Zira Allah, her birine farklı yetenekler ve özellikler vermiştir. Nitekim erkek evin geçiminden sorumludur… (Nisa Suresi, 34) (Edip Yüksel)

Edip Yüksel

Erkek üstünlüğüne delil gösterilen diğer ayet ise Bakara 228’dir. Ayetin son bölümünü alınıp ilk bölümünü görmezden gelinirse, erkek kadına üstünmüş gibi bir sonuç çıkar. Ancak ayeti bütün olarak okuduğunuzda böyle bir anlamla uzaktan yakından alakası olmadığını görürsünüz. Ayete bakalım;

Ayette boşanan erkek ve kadının durumu anlatılıyor. Boşandıktan sonra kadının üç ay hali beklemesi gerektiği, bu süre içinde hamile olduğu anlaşılırsa, bebeğin babası olan eski eşin, kadınla evlenmek konusunda diğer erkeklere göre önceliği/üstünlüğü olduğu bildirilir.

Allah ayette, ”Erkek olsun, kadın olsun, bir mü’min olarak kim salih bir amelde bulunursa, hiç şüphesiz Biz onu güzel bir hayatla yaşatırız ve onların karşılığını, yaptıklarının en güzeliyle muhakkak veririz.” (Nahl Suresi, 97) der. Erkek ve kadın amel bakımından tam eşittir. ”Allah Katında sizin en üstün olanınız, (ırk ya da soyca değil) takvaca en ileride olanınızdır.” (Hucurat Suresi, 13)

Sonuç olarak erkek kadının hakimi değil, koruyup gözetenidir. Kuran’da hitap ”mümin erkekler ve mümin kadınlara söyle” şeklindedir. Kimse kimseye üstün değildir. Üstünlük sadece takvaya göredir. Bu da Allah Katındadır.