Куранга Ылайык Аялдар Эркектердин Талаасыбы ?

Аллахтын сөзү Куранда жашоо менен жана адам абийири менен карама-каршы келген эч кандай баян же салыштыруу жок. Анткени Куран бүт ааламды жана бизди жараткан Аллахтан келген кабар. Өз ичиндеги аяттар менен карама-каршы келбегендей эле, эч качан башка кандайдыр бир карама-каршылыкты да камтыбайт. Кээ бир атеист аянттарда Бакара сүрөсүнүн 223-аятына байланыштуу, аятта аялдар кемсинтилет жана коомдук жашоодо экинчи жана пассивдүү абалда сүрөттөлөт деген сындар орун алганы көрүнөт. Бул темага да жооп берүү зарылдыгы сезилгендиктен, бул макала жазылды.

Бул темада айтылган сындардын түбүндө, албетте, Курандан тышкары булактардын таасири менен калыптанган ‘Аял’ образынын таасири бар. Аятта ТАЛАА деп түрк тилине которулган حرث сөзүнүн классикалык сөздүктөрдөгү ( Муфрадат жана Лисан-ул Араб сыяктуу ) биринчи мааниси МАДАНИЯТ. Башкача айтканда, классикалык түрдө аяттын котормосу мындай болгондо: . [Бакара Сүрөсү (2/223)]

Аятта HARS сөзүнүн биринчи мааниси болгон МАДАНИЯТ колдонулганда мааниси мындай болот:

“Аялдарыңар СИЛЕРДИН талааңар” деген мааниде которулган Бакара 223-аятында кездешкен “силер” басымы “эркектерге ишарат кылбайт. СИЛЕРден көздөлгөн — бүт коом. Эркекке негизделген маанилендирүүлөрдө мындай ойлонулбагандыктан, бул аят жыныстык катнашты камтыган көз караш менен түшүндүрүүгө аракет кылынган жана оор катага кол коюлган. Бирок ар бир коомдо, ошол коомдун жалпы деңгээлин жана өнүгүү жана цивилизация деңгээлин эң жөнөкөй түрдө байкоонун жолу ошол коомдо жашаган аялдардын абалын кароо. Төмөндө мен абдан жакшы көргөн бир сүйлөм бул абалды абдан сонун түшүндүрөт.

Цитата: Бир өлкөдөгү эркиндик ошол жерден түшүнүлөт; аялдардын абалынан. Аялдарга карап түшүн. Аялдар эркин эмеспи? Бүттү. Ал режим оозу менен куш кармасын. Иш бүткөн. Бирок аялдар эркин болсо, болду. Ачык кийинген айымдар да болот, башы ачык айымдар да болот, чаршаптуу да, бет жапкычтуу да; баары болот. Бикини менен жүргөн да болсун, бет жапкыч менен жүргөн да болсун. Баарына урмат көрсөтүлсүн……

Куранда сонун өсүмдүккө салыштырылган аялдар, коомдук жашоодо да чындыгында ошол коомдун маданиятына да материалдык салым кошот жана аятта HARS сөзүнүн дагы бир мааниси катары да ТАЛАА сыяктуу келечек муундардын чоңоюшу үчүн абдан чоң милдеттерди алышат. Коомдон сыртка түртүлгөн, иште жана коомдук жашоодо орду жок аялдын бул милдетти жетиштүү аткара албасы ачык. Андан тышкары, жетиштүү билим жана маданияттан үлүшүн ала албаган аялдын өз балдары үчүн биринчи жана эң маанилүү маданият жана адеп мугалими болуу ишин да аткара албасы да абдан ачык. Кыскасы, АЯЛ келечек муундарды өстүргөн ТАЛАА жана коомдун МАДАНИЯТЫ.

Андан тышкары, талаа түшүнүк катары, араб тилинде эмнени билдирет, аны да ойлонуу керек. Көп аймагы чексиз чөл болгон географияда жашаган адамдар үчүн, талаа; кыялда да элестетүү кыйын, абдан баалуу деген мааниде.

Көп тилдерде сөздөрдүн жынысы бар. Мисалы, ургаачы сөздөр жана эркек сөздөр. Сөздөрдөгү ургаачылык жана эркектик, камтыган үндүү жана үнсүз тамгалар же мүчөлөр менен байланыштуу. Аятта да которулган сөз б.а. “талаа” катаал сөз катары которулгандыктан, аялдар жөнүндө колдонулушу кулакка жагымдуу угулбайт.

Аялдар эгин; талаа / маданият

Аяттагы, Аялдарыңар силер үчүн эгин/маданият деген буйрук, токтолуп кетүү керек болгон сөз. حرث – hars сөзү, “талаа; эгин” деген да, “маданият” деген да маанини берет. Белгилүү болгондой маданият, “Тарыхый, коомдук өнүгүү процессинде жаратылган бардык материалдык жана руханий баалуулуктар жана аларды жаратууда, кийинки муундарга өткөрүүдө колдонулган, адамдын табигый жана коомдук чөйрөсүнө үстөмдүгүнүн өлчөмүн көрсөткөн каражаттардын жыйындысы. (TDK)” дегенди билдирет. Муну “биологиялык жана социологиялык маданият” деп да айта алабыз. Анткени аял биологиялык талаа сыяктуу. Организмдин биохимиялык лабораторияда түрдүү этаптардан өткөрүлүп, максатка ылайыктуу абалга келтирилиши сыяктуу, аялда да жумуртка жана сперма, адегенде эмбрион, андан кийин эт кесими, андан кийин сөөктөр жана аларга эт кийгизилүү, андан кийин бала пайда болот. Бала төрөлгөндөн кийин да аялдардын социологиялык маданият/талаа болуу функциясы иштей баштайт; балдарына коомдун руханий баалуулуктарын [диний ишеним жана принциптерин, жүрүм-турум жана ой жүгүртүү түрлөрүн, ой жана көркөм өнөр байлыктарын] акырындап үйрөтөт жана келечек муундарга өткөрөт. Кыскасы, аял материалдык жактан эне болгондой эле, социологиялык жактан да эне.