Həyatı Quran ilə necə yaşamaq olar?: Allahın nemətlərini həmişə xatırlamaq, anlatmaq və Allaha şükür etmək
Mündəricat
- Giriş
- Baş verən hər anın taledə olduğunu bilərək günə başlamaq
- Gün ərzində imtahan olduğumuzu dərk etmək
- Allahı ən səmimi hörmətlə tərifləyib ucaltmaq
- Gün ərzində hər mövzuda, heç bir qarşılıq gözləmədən, yalnız Allahın rizasını və məmnuniyyətini axtarmaq
- Allahın möminlərin vəlisi və köməkçisi olduğunu unutmamaq
- Allahın ağılımızdan keçənləri, düşüncələrimizi bildiyini unutmamaq
- Gün ərzində diqqətin həmişə Allahda olması, hər düşüncə və hərəkətdə Allaha yönəlmək
- Allahı çox anmaq, zikr etmək
- Bir birlik ilə üzləşəndə Allahı çox zikr etmək
- Allahı zikr etmək ən böyük ibadət olduğunu bilmək
- Qəlbimizin yalnız Allahı zikr etməklə məmnun olacağını bilmək
- Hər vəziyyətdə təvəkküllü ruh halı və rəftarı içində olmaq
- İmanda dərin qavrayış əldə etməyə çalışmaq
- Ölümü təfəkkür etmək, Allaha dönəcəyimizi unutmamaq
- Həyatın qısa olduğunu unutmamaq
- Hər cür çətinlikdən qurtaranın, hər çətinliyi sovuşduranın Allah olduğunu unutmamaq
- Gün ərzində hər mövzuda Allahın razılığının “ən çoxunu” seçmək, İslama xidmətə, fədakarlığa, lazım olanda çətin olana könüllü talib olmaq
- Allahın, ediləcək hər gözəl davranışın əvəzini qat-qat artıracağını bilərək hərəkət etmək
- Quran ilə həyat necə yaşanar
- Gözəlliyi, zənginliyi, elmi, bilgini və digər bütün xüsusiyyətləri verənin Allah olduğunu unutmamaq
- Möminləri, Allah yolunda mübarizədə çalışqan olmaları üçün təşviq edib dəstəkləmək
- Möminləri Allahın rizası ilə müjdələmək, şövqləndirmək
- Allahın yaxşılıq edənləri sevdiyini və onlara qat qat artıqlamasıyla əvəzini verəcəyini bilmək
- Yaxşılığı yalnız Allah rizası üçün etmək
- Yaxşılıq və təqva mövzusunda yardımlaşmaq
- Xeyirlərdə yarışmaq, təqvada lider olmaq üçün Allaha dua etmək
- Allah rizası üçün alınan məsuliyyətlərdən ləyaqət sahibi olmaq
- Allahın bütün kainatı və dünyadakı təhsili yaratmasındankı məqsədin sevgi olduğunu yaxşı qavramaq, Allaha və təcəllilərinə qarşı sevgi dolu olmaq
- Həmişə sülh tərəfdarı olmaq
- Qarşılaşdığı hadisələr qarşısında kədərlənməmək və sıxıntıya girməmək
- Allahın nankorları sevmədiyini bilmək, heç bir şərtdə nankor rəftar göstərməmək
- Hadisələr qarşısında əsəbləşməmək, qəzəbi yenmək
- Təcavüzkar və şübhəçi olmaqdan uzaq olmaq
- Sözün ən gözəlini seçərək danışmaq
- Müşriklərin və münafiqlərin eyni xüsusiyyəti olan səhv söz söyləməkdən, incidici sərt dil istifadə etməkdən çəkinmək
- Həmişə şəfqətli və həlim olmaq
- Tek başına da olsa güclü şəxsiyyət ilə İslamı ən səmimi şəkildə müdafiə edib yaşamaq
- Allah yolunda cəsur və qərarlı olmaq
- Hadisələr qarşısında təlaşlanmamaq, narahatlığa qapılmamaq
- İmanın sevinci və xoşbəxtliyi içində olmaq
- Allahın, dininə kömək edənlərə mütləq kömək edəcəyini bilmək
- Vəzifə bölgüsü etmək
- Hər vəziyyətdə vicdanınızın səsinə uyğun hərəkət etmək
- Edilən işləri müşavirə etmək
- Sahib olduğumuz nemətlərin imtahan vəsiləsi olduğunu unutmamaq
- Əmanətə xəyanət etməkdən çəkinmək, əhdə vəfa göstərmək
- Hər vəziyyətdə ədalətli davranmaq, şahidlik zamanı dürüst olmaq
- Ticarətdə diqqətli olmaq, haqsız qazanc əldə etməkdən çəkinmək
- Borcalan çətinlikdədirsə borcu bağışlamaq
- Borcun vaxtını yazmaq
- Hər şeyi yaradanın Allah olduğunu bilmək, feili dua niyyətiylə səbəblərə sarılmaq
- Heç bir zaman özünü yetərli görməmək
- Elmi və biliyi öyrədən Allahdır. Sahib olduğu biliyi özündən bilib kibir və əbəbsizliyə qapılmamaq
- Allahın lovğalananları sevmədiyini bilmək və heç bir halda lovğalanmamaq
- Hər yerdə və hər vəziyyətdə sağlam müsəlman şəxsiyyəti ilə hərəkət etmək
- Tələsməmək
- Haqqı söyləməkdən çəkinməmək
- Mətanətli və dayanıqlı olmaq
- İbadətləri eşqlə və şövqlə yerinə yetirmək. Mömində yorğunluq, bezginlik, tənbəllik olmaz
- Xidmətdə səmimi olmaq: Geri qalmaq üçün bəhanələr deməmək
- Möminlərin arasını düzəltmək, onları barışdırmaq
- Allahın bütün söhbətlərimizi eşitdiyini bilmək, fısıldaşmamaq
- Bilmədiyimiz hansısa mövzu haqqında danışmamaq, sui- zəndən, dedi-qodu və iftiradan çəkinmək
- Mübahisədən çəkinmək və möminlərlə münaqişəyə girməmək
- Boş işlərlə vaxt öldürməmək, boş danışıqlardan üz çevirmək
- Boş vədlərdən çəkinmək, etməyəcəyin şeyləri söyləməmək
- Boş qaldığında başqa işə yönəlmək
- Şükür edərək iş görmək
- Etmədiyi işlərlə öyünmək kimi səmimiyyətsiz rəftarlardan çəkinmək
- Nəfsini eqoistlik, qısqanclıq kimi pis xüsusiyyətlərdən təmizləmək
- Birlik olmaq, ayrılığa düşüb dağılmamaq
- İnsanların əksəriyyətinə tabe olmamaq
- Küfrə, xainlərə və münafiqlərə dəstək olmaqdan çəkinmək
- İnsanlardan qorxmamaq
- Güc və imkanlarına deyil yalnız Allaha güvənmək
- Qınanmaqdan qorxmamaq
- Xəsislik etməmək
- Malı və pulu yığmayıb Allah yolunda xərcləmək
- Nəfsi müdafiə edərək təmizə çıxarmağa çalışmaq yerinə Qurana görə təmizləmək lazımdır
- Asanlaşdırıcı və köməksevər olmaq
- Yalan danışmaqdan çəkinmək
- Ağlını istifadə edərək yaşamaq
- Hadisələri duyğusal deyil ağılla qiymətləndirmək
- Küfr əhlini dost etməmək
- Küfrə itaət etməmək
- Hər zaman Allahdan hər cür kömək etməsini diləyin
- Heç bir mövzuda ümidsizliyə qapılmamaq, hər vəziyyətdə ümitvar olmaq
- Allahın səmimi qullarına kömək edəcəyini unutmamaq
- Allahın səbir edənlərlə birlikdə olduğunu, səbir edənləri sevdiyini unutmamaq
- Qarşılaşılan müsibətlərdə, çətinlikdə, xəstəlikdə, hər şəraitdə gözəl səbir göstərmək
- Küfrə meyl göstərməmək
- Allahın sərhədlərini diqqətlə qorumaq, haramlara riayət etmək
- Gün ərzində Allaha yaxınlaşdıracaq vəsilələr axtarmaq
- Allahdan doğru-düzgün qorxub çəkinmək
- Səbəbləri düşünmədən bütün nemətlərin birbaşa Allahdan olduğunu bilmək
- Allaha dərin hörmət göstərmək
- Namazları diqqət göstərərək qorumaq və huşu içinde düzgün qılmaq
- Quran oxumaq
- Quran oxuduqda şeytandan Allaha sığınmaq
- Quran oxunduğu zaman dərhal susub dinləmək
- Allahın ayələrinə qarşı həssas və boyun əyici olmaq, ayələri saymamazlıq etməmək
- Quran ayələri üzərində düşünmək və Qurandan öyüd almaq
- Heç nə ilə Allaha şirk qoşmamaq
- Bağışlayıcı olmaq
- Yalnız Allahı və iman edənləri sirdaş, dost və vəli etmək
- İnkarçıların həyatını təqlid etməmək, dünya həyatının aldadıcılığına qapılmamaq
- Üstün olanın həmişə iman edənlər olduğunu dərk etmək
- Yaxşılığı əmr edib pis əməldən çəkindirmək
- İnsanlara yaxşı işlər görmələrini əmr edərkən özümüzü unutmamaq
- Dikbaş, üsyankar davranışdan çəkinmək
- Namaz qılınan məkanları, məscidləri təmir etmək
- Təmizliyə əhəmiyyət vermək: Evi, məscidləri, geyimləri təmiz saxlamaq
- Məscidlərə gedərkən yaxşı geyinmək
- Yeməklərin təmiz və gözəl olanını seçimək
- Allahın adının anıldığı yeməkləri yemək
- Ruzini verənin Allah olduğunu bilmək, ruzini Allahdan istəmək
- Möminlərin himayəsinin üzərimizdə məsuliyyət olduğunu bilmək
- İtirdiklərinizə kədərlənməmək, verilən nemətlərlə qürrələnməmək
- Edilən yaxşılığı başa vurmamaq
- Məscidlərdə, yığıncaqlarda möminlərə yer açmaq
- Yuxu mövzusunda vicdanlı davranmaq, ehtiyacı qədər yatmaq
- Allaha, hökmlərinə və elçilərinə könüldən itaət etmək
- Diqqətimizin həmişə açıq olması
- Aranı qarışdıran üslub və rəftardan çəkinmək, fəsad çıxarmamaq
- Mömin kimsəni qovmamaq
- Allaha, Qurana, müsəlmanlara sədaqət göstərmək
- Göstərilən gözəl əxlaqda, edilən xeyirli xidmətlərdə istiqrarlı olmaq
- Quranda bildirilən ibadət olaraq ehtiyat tədbirləri almaq
- Pisliyi ən gözəl şəkildə uzaqlaşdırmaq
- Davranış tərzində ən yüksək əxlaqı məqsəd qoymaq
- Xoş olmayan ləqəblər deməmək
- Din mövzusunda ağlı başında ciddi rəftar etmək, dinin oyun və əyləncə mövzusu ola bilməyəcəyini dərk etmək
- Allahın ayələrinin inkar edildiyi, lağ edildiyi, zarafatlar edildiyi mühiti tərk etmək
- Qaş-göz hərəkətləri ilə lağ edici rəftar göstərməmək
- Ana və ataya yaxşı davranmaq, yaşlılıq dövrlərində onları gözəlliklə sahiblənmək
- Yetimlərə gözəl davranmaq, onların haqlarına diqqət göstərmək
- Yetimə kömək etmək, yoxsulu doyurmaq üçün insanları təşviq etmək
- İstəyib dilənənlərin xətrinə dəyməmək
- İnfaq edərkən, insanlara nümayiş etməkdən və minnət etməkdən çəkinmək
- Malını gecə-gündüz, gizli-açıq, qıtlıqda və bolluqda infaq etmək
- Özünün sevdiyi gözəl və yaxşı olan şeyləri infaq etmək, bəyənmədiyi pis olanı başqasına verməkdən çəkinmək
- Allahın, infaqın əvəzini qat-qat artıracağını və böyük bərəkət verəcəyini bilmək
- Allaha adları ilə dua etmək
- Allaha yalvara-yalvara, içdən dua etmək
- Hikməti verənin Allah olduğunu unutmamaq və hikmət verməsi üçün Allaha dua etmək
- Dini təbliğ edərək insanları Allaha, islama dəvət etmək
- Əgər fayda verəcəksə, öyüd verib təbliğ etmək
- Dini təbliğdən ödəniş tələb etməmək
- Dini mövzularda heç kimi məcbur etməmək, təzyiq etməmək
- İsmətlərini qorumaq
- Evlərə girərkən salam vermək
- Evlərə icazə almadan və ev xalqına salam vermədən girməmək
- Salam veriləndə eynisi ilə və ya daha gözəli ilə cavab vermək
- Evlərə qapılarından daxil olmaq
- Qonaqpərvər olmaq, qonağa soruşmadan və yubatmadan gözəl yeməklər qonaq etmək
- İnsanlara qarşı lovğalanmamaq, hərəkətində, rəftarında, üslubunda həmişə alçaqkönüllü və təvazökar olmaq
- Qışqıraraq danışmamaq
- Gözəlliklər qarşısında “MaşaAllah” deyərək Allahı ucaltmaq
- Gələcəkdə ediləcək hər şey üçün “İnşaAllah” deyərək Allahı ucaltmaq və ancaq Allah istəsə, edə biləcəyini yadda saxlamaq
- Gələcəyə dair mövzuda “İnşaAllah” demeyi unutduğunda Allahı zikir etmək
- Allahın işarə etdiyi və araşdırmağımızı, düşünməyimizi istədiyi mövzulara yönəlmək
- İslama, Qurana xidmətdə heç bir şəkk-şübhəyə düşmədən ciddi səy göstərmək
- Allah yolunda mübarizə üçün hazırlıq etmək
- Allah yolunda lazım olduğu kimi və Quran ilə mübarizə aparmaq
- Allah yolunda mübarizədə heç vaxt istəksiz, şövqsüz rəftara girməmək
- İslam əxlaqını yaşamaqda ağır davranmamaq, zəiflik göstərməmək
- Yer üzündən fitnə qalxana qədər və din islam olana qədər mübarizə aparmaq
- Allah yolunda mübarizə aparan möminlərə Allahın kömək edəcəyini unutmamaq
- Lazım olduqda Allah üçün hicrət etmək, hicrət edənlərə sığınacaq vermək
- Günah etməkdən diqqətlə çəkinmək
- İsraf etməmək
- Rəftar və düşüncələrində şeytanın təsirinə girməkdən çəkinmək
- Şeytanın hiyləsinin zəif olduğunu, səmimi iman edənlər üzərində təsirinin olmayacağını bilmək
- Allahın nemətlərini həmişə xatırlamaq, anlatmaq və Allaha şükür etmək
- Allahdan bağışlanma diləmək və tövbə etmək
- Səhər vaxtı bağışlanma diləmək
- Digər müsəlmanlar üçün dua edərək bağışlanmalarını diləmək
- Allaha ümid edərək və qorxaraq dua etmək
- Allah yolunda səyahət etmək
- Əsas yurdumuzun Axirət olduğunu heç vaxt unutmadan hazırlıq etmək
- Yalnız Allaha qulluq etmək
Və Rəbbinin nemətindən danış.
Əgər Allahın nemətlərini saymalı olsanız, onları sayıb qurtara bilməzsiniz. Həqiqətən, Allah Bağışlayandır, Rəhmlidir.
Allahın sizə verdiyi halal və pak ruzilərdən yeyin və əgər Allaha ibadət edirsinizsə, Onun nemətinə şükür edin.
O sizə istədiyiniz hər şeydən vermişdir. Əgər Allahın nemətlərini sayacaq olsanız, onları sayıb qurtara bilməzsiniz. Həqiqətən, insan çox zalım, çox nankordur.
Biz Loğmana hikmət verdik:
“Allaha şükür et! Kim şükür etsə, özü üçün şükür etmiş olar. Kim nankor olsa, bilsin ki, Allah onun şükrünə möhtac deyildir, Tərifəlayiqdir”.
… Bütün bunlar Allahın lütfünü axtarıb tapmağınız və şükür etməyiniz üçündür.
Gəmilərin Onun əmri ilə dənizdə üzməsi və sizin də Onun lütfündən axtarmanız üçün dənizi sizin xidmətinizə verən Allahdır. Bəlkə, şükür edəsiniz.
Gecəni rahatlanmanız üçün yaradan, gündüzü ruzi qazanmanız üçün işıqlı edən Allahdır. Allah insanlara qarşı lütfkardır, lakin insanların çoxu şükür etmir.
Allaha qarşı yalan uyduranların Qiyamət günü barədə fikirləri nədir? Həqiqətən, Allah insanlara qarşı lütfkardır, lakin onların çoxu şükür etmir.
Cinlər onun üçün istədiyi qəsrlər, heykəllər, hovuzlara bənzər çanaqlar və yerindən tərpənməyən nəhəng qazanlar düzəldirdilər. Ey Davud nəsli! Bu nemətlərə şükür edin! Qullarımdan şükür edən azdır.
Səba qəbiləsinin yaşadığı yerdə nişanə – biri sağda, digəri də solda olan iki bağça var idi. Onlara: “Rəbbinizin ruzisindən yeyin və Ona şükür edin. Budur gözəl diyar və Bağışlayan Rəbb!” – deyilmişdi (Səba surəsi, 15) sonra onu düzəldib müəyyən şəklə salmış və ona Öz ruhundan üfürmüş, sizə qulaqlar, gözlər və ürək vermişdir. Siz necə də az şükür edirsiniz! (Səcdə surəsi, 9)
Sizə Öz mərhəmətindən daddırsın, əmri ilə gəmilər üzsün, Onun lütfünü arayasınız və sizə verdiyi nemətlərə şükür edəsiniz deyə küləkləri müjdəçi göndərməsi də Onun dəlillərindəndir.
Siz Allahı qoyub ancaq bütlərə ibadət edir və yalan uydurursunuz. Şübhəsiz ki, Allahdan başqa ibadət etdikləriniz sizə ruzi verməyə qadir deyillər. Elə isə ruzini Allahdan diləyin, Ona ibadət edin və Ona şükür edin. Siz ancaq Ona qaytarılacaqsınız”.
O, Öz mərhəməti ilə sizin üçün gecəni və gündüzü yaratdı ki, dincələsiniz və Onun lütfündən ruzi axtarasınız. Bəlkə, şükür edəsiniz.
Həqiqətən, sənin Rəbbin insanlara qarşı lütfkardır, lakin onların əksəriyyəti naşükürdürlər.
O, dənizi də sizin xidmətinizə verdi ki, ondan yemək üçün təzə balıq və taxmaq üçün bəzək şeyləri əldə edəsiniz. Sən gəmilərin dənizi yara-yara üzdüyünü görürsən. Bütün bunlar Allahın lütfündən sizə nəsib olanları axtarıb tapmağınız və şükür etməyiniz üçündür.
Biz Davuda sizi döyüşdə təhlükələrdən mühafizə etmək üçün zirehlər düzəltməyi öyrətdik. Heç siz şükür edirsinizmi?
O zaman Rəbbiniz bildirmişdi:
“Əgər şükür etsəniz, sizə olan nemətimi artıraram, yox əgər nankorluq etsəniz, bilin ki, Mənim əzabım şiddətlidir”.
Yadınıza salın ki, bir zaman siz az idiniz, yer üzündə zəif sayılırdınız; kafir adamların sizi ələ keçirəcəyindən qorxurdunuz. Allah sizə sığınacaq verdi, Öz köməyi ilə sizi qüvvətləndirdi və sizə pak ruzilərdən verdi ki, bəlkə şükür edəsiniz.
Biz sizi yer üzündə yerləşdirdik və orada sizin üçün dolanışıq vasitələri yaratdıq. Necə də az şükür edirsiniz!
Şükür etsəniz və iman gətirsəniz, sizə əzab vermək Allahın nəyinə gərəkdir? Allah itaətkar qullarına təşəkkür edəndir, Biləndir.
Biz insana ata-anasının qayğısına qalmağı tövsiyə etdik. Anası onu bətnində əziyyətlə daşımış və əziyyətlə doğmuşdur. Onun bətndə daşınma və süddən kəsilmə müddəti otuz ay çəkir. Nəhayət, o, yetkinlik çağına yetişib qırx yaşa çatdıqda deyər:
“Ey Rəbbim! Mənə, mənim özümə və valideynlərimə bəxş etdiyin nemətə şükür etmək və Sənin razı qalacağın yaxşı işlər görmək üçün ilham ver, nəslimi də mənim üçün əməlisaleh et. Mən Sənə tövbə etdim. Həqiqətən, mən müsəlmanlardanam!”
O, bütün canlıları və bitkiləri cüt yaratdı. Mindiyiniz gəmiləri və heyvanları yaratdı ki, onların belinə, yaxud göyərtəsinə qalxıb yerləşdiyiniz zaman Rəbbinizin nemətini yada salıb deyəsiniz:
“Bunu bizə ram edən Allah pakdır, müqəddəsdir. Yoxsa bizim ona gücümüz çatmazdı.
Ey insanlar! Allahın sizə verdiyi lütfünü bir xatırlayın. Allahdan başqa sizə göylərdən və yerdən ruzi verən bir xaliq varmı? Ondan başqa heç bir məbud yoxdur. Siz necə də haqdan döndərilirsiniz!
… Allahın ayələrini ələ salmayın. Allahın sizə olan nemətlərini, öyüd-nəsihət vermək üçün nazil etdiyi Kitab və hikməti yadınıza salın. Allahdan qorxun və bilin ki, Allah hər şeyi bilir.
O, Allahın nemətlərinə şükür edən idi. Allah onu seçmiş və doğru yola yönəltmişdi.
O zaman Musa öz qövmünə demişdi:
“Ey qövmüm! Allahın sizə olan nemətini xatırlayın. O, sizin aranızdan peyğəmbərlər göndərdi, sizi hökmdarlar təyin etdi və aləmlərdən heç kəsə vermədiyini sizə verdi.
Süleyman qarışqanın bu sözünə gülümsədi və dedi:
“Ey Rəbbim! Mənə həm mənim özümə, həm də valideynlərimə əta etdiyin nemətə şükür etmək üçün, Sənin razı qalacağın yaxşı əməl etmək üçün ilham ver və məni Öz mərhəmətinlə əməlisaleh qullarına qovuşdur!”
Kitabdan xəbəri olan bir başqa kimsə isə belə dedi:
“Mən onu sənə bir göz qırpımında gətirərəm!” Süleyman taxtı yanında hazır durmuş görən kimi dedi: “Bu, Rəbbimin lütfündəndir ki, məni sınağa çəksin, görək şükür edəcəyəm, yoxsa nankor olacağam! Kim şükür etsə, ancaq öz xeyrinə şükür etmiş olar, kim də nankor olsa, bilsin ki, həqiqətən, Rəbbim onun şükrünə möhtac deyildir, Səxavətlidir!”