Tariq Surəsində Bəhs Edilən Məni, Yoxsa İnsan?

Bu iddiaya görə Tariq surəsinin 7-ci ayəsində keçən ifadədə məninin qabırğa ilə bel sümüyü arasından çıxdığı, lakin bunun elmlə ziddiyyət təşkil etdiyi deyilir. Çünki elmi olaraq məninin xayalarda istehsal olunduğu məlumdur. Əvvəlcə bu mövzu ilə bağlı ayələrə baxaq, sonra üzərində müzakirə aparaq. Tariq surəsindəki ayələr belədir:

5-ci ayədə Allah insanın nədən yaradıldığını soruşur. 6-cı ayədə isə onun tökülüb atılan mənidən yaradıldığını deyir. 7-ci ayədə isə onun bel sümüyü ilə qabırğa arasından çıxdığı ifadə olunur. 7-ci ayədə çıxan şeyin məni olduğunu deyənlər varsa da, burada deyilən insanın çıxışıdır. Yəni bel sümüyü ilə qabırğa arasında təsvir edilən yer körpənin ana bətnində formalaşdığı yerdir. Növbəti ayədə “o” əvəzliyinin insana aid olduğu aydındır. Əgər 8-ci ayəyə diqqətlə baxılsa, “onu təkrar döndərməyə gücü çatandır” ifadəsi ilə insanın öldükdən sonra təkrar yaradılacağından bəhs edildiyi görülür. Yəni buradakı “o” ifadəsi insandır. 7-ci ayədə də “çıxan” kimi deyilənin insan olduğu aydınlaşmış olur.

7-ci ayədəki ifadədə çıxan şeyin məni olduğu düşünülmüş və bu şəkildə izah edilməyə çalışılmışdır.

Təbii ki, bu da bugünkü elmi həqiqətlərlə ziddiyyət təşkil edirmiş kimi görünür. Halbuki ayənin əvvəli və sonu diqqətlə oxunduqda burada qabırğa və bel sümüyü aşağıya arasından çıxan şeyin insan olduğu anlaşılır. (Burada təsvir edilən bölgə yuxarıdan aşağıya doğru düşünülməlidir. Qabırğanın olduğu yer ilə bel sümüyünün olduğu bölgə düşünüldükdə, təsvir edilən yer bu ikisinin arasında qalan, yuxarıdan aşağıya doğru mədə və qarın boşluğunun olduğu bölgə olur) yəni ana bətnində körpənin formalaşdığı bölgə. Deməli, bu ayənin elmlə ziddiyyət təşkil etməsi söz mövzusu deyil.

Bizim görüşümüz yuxarıdakı kimidir. Lakin bəzi müfəssirlər, məsələn Qurtubi Tariq surəsinin 7-ci ayəsindəki “çıxar” felində olan gizli əvəzliyin suya işarə etdiyini, lakin əvəzliyin insana da işarə etməsinin mümkün olduğunu deyir. Müvafiq mətn budur: فالضمير في {يخرج} للماء. ومن جعله من بين صلب الرجل وترائب المرأة، فالضمير للإنسان. “Yahrucu”da olan əvəzlik su üçündür. Kim onu kişinin sulbündən və qadının qabırğalarından sayarsa, artıq əvəzlik insan üçündür.

Həmçinin ayədən “məni”nin çıxışını anlayanların bir görüşünü də nəql edərək, siz oxucularımızla paylaşmaq istəyirik: “Məni, bildiyimiz kimi, xayalarda formalaşır. Xayalar isə Mesonephrosdan inkişaf edir. Mesonephroslar ana bətnində ikən körpənin sağ və sol tərəfində bel sümüyü ilə qabırğa sümükləri arasında yerləşir. Körpə doğulmazdan əvvəl Mesonephroslar xayalara çevrilir və inquinal kanal adlanan kanaldan xaya kisəsinə enir. Hətta nadir hallarda bəzi uşaqlar xayaları aşağı enmədən doğula bilər. Xülasə etsək, məni istehsal edən xayalar ilk mərhələdə bel sümüyü ilə qabırğa arasında formalaşır, sonra aşağı enir.”