Is het onrechtvaardig dat bij de erfenis de man twee en de vrouw één deel krijgt?
Voordat ik op het onderwerp van de erfenis ingaa, wil ik enkele details uit de Koran in herinnering brengen. In de islam zijn man en vrouw qua daden volkomen gelijk. In de Koran luidt de aanspraak ”zeg tegen de gelovige mannen en de gelovige vrouwen”. Niemand is superieur aan een ander. Allah zegt in het vers: ”Wie, man of vrouw, als gelovige een goede daad verricht, die laten Wij ongetwijfeld een goed leven leiden en hun beloning geven Wij hun stellig naar het beste van wat zij deden.” (Soera An-Nahl, 97) Superioriteit hangt alleen af van takva. En ook die is bij Allah. ”De superieurste van jullie bij Allah is degene die (niet naar ras of afstamming maar) in takva het verst gevorderd is.” (Soera Al-Hujurat, 13)
Wat man en vrouw in het wereldse leven verschillend maakt, is hun biologische en emotionele aard. Allah heeft aan beide geslachten verschillende eigenschappen en bekwaamheden gegeven. Maar deze eigenschappen maken de een niet superieur aan de ander. De man is bekwaam in zaken die fysieke kracht vereisen. De emotionele intelligentie en de vruchtbaarheid van de vrouw zijn ook een eigenschap die de man niet bezit.
Volgens de Koran kan zowel de man als de vrouw werken. “De mannen hebben een deel van wat zij verdienen (en evenzo) hebben de vrouwen een deel van wat zij verdienen.” (Soera An-Nisa, 32) Maar de verantwoordelijkheid voor het materiële levensonderhoud van het gezin is aan de man gegeven. Dit betekent niet dat de man thuis de positie van bestuurder heeft. Want Allah maakt bekend dat de gelovigen al hun zaken in overleg doen. Dit geldt ook tussen echtgenoten. De man heeft, omdat hij het gezin onderhoudt, niet als enige het laatste woord.
In vers 34 van Soera An-Nisa zegt Allah met de uitdrukking ”erricalü kavvamune alennisai”: ”de mannen zorgen voor de vrouwen” of ”de mannen zijn verantwoordelijk voor het levensonderhoud van de vrouwen”. De bedoelde vrouw kan zijn: echtgenote, zus, moeder, dochter…
De mannen zorgen voor de vrouwen. Want Allah heeft ieder van hen verschillende bekwaamheden en eigenschappen gegeven. Zo zijn de mannen verantwoordelijk voor het levensonderhoud van het gezin… (Soera An-Nisa, 34)
Laten we nu komen tot vers 11 van Soera An-Nisa, dat de atheïsten bij het onderwerp erfenis vaak aan de orde stellen;
“Allah geeft jullie een raad over jullie kinderen. De man ontvangt het dubbele deel van de vrouw. “
Wanneer u alleen dit deel van het vers leest, zonder diep na te denken, zonder te redeneren, zonder de Koran als geheel te beheersen, zou u kunnen denken dat de vrouw als het ware op het tweede plan wordt gehouden of wordt onderdrukt. Maar de situatie is helemaal niet zoals u denkt. Laten we nu naar het laatste deel van het vers kijken;
“… Al deze verdelingsverhoudingen komen na het testament dat de overledene heeft gemaakt en na de betaling van de schulden. ” (Soera An-Nisa, 11)
Er is hier een interessant detail dat over het hoofd is gezien, of misschien wel genegeerd. Als het u is opgevallen, staat er niet dat over de hele erfenis de man twee en de dochter één deel krijgt. Dit wordt gezegd voor het geld of bezit dat overblijft na het testament en de betaling van de schulden. Als de vader dat wil, kan hij zijn bezit gelijk verdelen tussen zijn dochter en zoon. Of hij kan een groter deel geven aan wie op zijn oude dag voor hem heeft gezorgd of aan wie het het meest nodig heeft. Als de vader daarna schulden heeft, worden die betaald met het geld enz. dat buiten het testament valt… Als er dan nog een bedrag overblijft, wordt dat verdeeld als twee voor het mannelijke kind en één voor het vrouwelijke kind.
Deze verdeling geldt voor de erfenis die de vader aan zijn kinderen nalaat. En in het testament is rechtvaardigheid de grondslag. Volgens vers 180 van Soera Al-Baqara is het verplicht gesteld dat iemand een testament maakt wanneer de dood nadert. In vers 182 is gezegd dat, als de erflater neigt tot onrechtvaardigheid, men de partijen moet verzoenen.
Daarnaast, wie vreest dat de erflater tot onrecht zal neigen of in zonde zal vervallen en dan tussen die twee (de partijen) verzoent en herstelt, op hem rust geen zonde. Voorwaar, Allah is vergevend, genadig. (Soera Al-Baqara, 182)
Er is ook een verdeling die wordt gemaakt als de man of vrouw die een erfenis nalaat geen echtgenoot en geen kind heeft. <!-- editor -->Hier wordt, in het geval dat in An-Nisa 12 wordt genoemd, gelijk verdeeld tussen de broers en zussen van de overledene, of zij nu man of vrouw zijn.<!-- /editor -->
Als de man of vrouw die een erfenis nalaat geen kind en geen echtgenoot heeft en wel een broer of een zus, dan valt aan ieder van hen een zesde toe. Als zij met meer zijn, delen zij in een derde. Deze verdeling moet worden toegepast na de verdeling van de delen in het testament en de betaling van de schulden, opdat niemand schade wordt berokkend. Dit is een testament van Allah. (Soera An-Nisa, 12)
Nu wil ik komen tot de details die ik in het eerste deel van mijn stuk heb gegeven. In vers 34 van Soera An-Nisa was de bepaling dat de man verantwoordelijk is voor het levensonderhoud van de vrouwen (moeder, echtgenote, dochter, zus). Volgens het vers dat man en vrouw een deel hebben van wat zij verdienen, werd gezegd dat ook de vrouw net als de man kan werken. Maar het werken van de vrouw was niet om het gezin te onderhouden. Het leven is gemeenschappelijk, de vrouw kan natuurlijk ook bijdragen aan het levensonderhoud van het gezin. Maar Allah heeft de vrouw hierin een voorrecht gegeven en, hoe rijk zij ook is, de verantwoordelijkheid voor het levensonderhoud van het gezin bij de man gelegd. De vrouw is vrij te besteden wat zij verdient zoals zij wil.
De conclusie die ik hieruit wil trekken is de volgende;
1- De man ontvangt bij de erfenis twee delen van het geld dat overblijft na het testament en de schulden. Maar het deel dat hij ontvangt, zal sowieso niet noemenswaardig zijn, Allahu alem. Want in de islam wordt al het bezit dat de behoefte te boven gaat als infak weggegeven. Dat wil zeggen dat het wordt uitgedeeld aan de wees, de arme, de gestrande reiziger. Bezit opstapelen en vergaren is verboden. Het bezit dat als erfenis overblijft, zal waarschijnlijk een huis, een werkplaats, een auto, een wijngaard of tuin, dieren… zijn.
De man is verantwoordelijk voor het levensonderhoud van zijn zus, zijn moeder en, wanneer hij trouwt, zijn echtgenote.
2- Volgens het islamitisch recht is de man verplicht bij het huwen de vrouw mehir te geven. Mehir is een bezit of geld dat niet aan de familie van het meisje, maar rechtstreeks aan de vrouw wordt gegeven.
In dit vers, dat wordt aangevoerd als bewijs dat de vrouw wordt onderdrukt en op de achtergrond staat, zult u, wanneer u de Koran als geheel beschouwt, zien hoezeer de vrouw op handen wordt gedragen. De islam is het enige systeem waarin de vrouw het meest wordt geëerbiedigd en haar rechten het meest worden beschermd en behoed.