Жетекчиге кайтуу
AZTRENDEFRESNLRUITSQBSROKYDA

Куранда мурас бөлүштүрүүгө байланыштуу аяттарда математикалык ката жок

Аллахтын сөзүнөн карама-каршылык жана ката табууга өзүн шарттаган кээ бир адамдардын ар кандай виртуалдык каналдарда ( дайыма эле бир эле жатталган мисалдан чыгып ) мурас аяттары колдонулган учурда калган мурас катасыз бөлүштүрүлбөйт деп ырасталууда, ал тургай бул катаны байкаган имиш Өмөр өзү тапкан AVL-AVLİYE системасы менен бул абалды куткарууга аракет кылган деп кошулууда. Риваят маданиятынан келип чыккан бул акылсыздыктардын себептери боюнча ойлорумду кийинчерээк айтуу шарты менен бул теманы түшүндүрүүгө өтөлү….

Адегенде жатталган / көчүрүлгөн мисалды берели, теманы билбегендер да түшүнө алышсын..

Дооматка тема болгон мисал мындай :……………….
Болжолдойлу, бир киши өлдү жана артында 3 кыз бала, эне, ата жана жубайын калтырды. Аяттарга ылайык мурастын бөлүштүрүлүшү мындай болот:

Мурастан 3 кыз балага 2/3, эне менен атанын ар бирине 1/6, жубайына 1/8 калат.

Бул абалды математикалык эсептесек:

2/3 + 1/6 + 1/6 +1/8 = 27/24 = 1.125 болот. (Чындыгында натыйжа 1 болушу керек эле).

Бул натыйжа Куранда берилген өлчөмдөр каталуу экенин көрсөтөт. Анткени мурас % 112.5 болуп мураскорлорго таратылбайт. % 100 дөн жогору таратуу мүмкүн эмес.

Бул абалды бир мисал менен түшүндүрөлү:

Бир киши өлгөндө артында калган мураскорлор булар болсун: Жубайы, 3 кызы, энеси жана атасы.

Кыз балдарга мурастын 2/3, энеге 1/6, атага 1/6, жубайына 1/8 болуп бөлүштүрүлөт.

Кишинин керээзи жана карыздары төлөнгөндөн кийин калган мурасы 120.000 лира деп болжолдойлу

120.000 x 2/3 = 80.000 ( 3 кызга)

120.000 x 1/6 = 20.000 (энеге)

120.000 x 1/6 = 20.000 (атага)

ЖАЛПЫ: 120.000 лира.

Көрүнүп тургандай кишинин жубайына мурастан эч үлүш калган жок.

Эгер жубайына да берилсе 120.000 x 1/8 = 15.000 лира алышы керек эле. Анда мурас 135.000 лира болушу керек эле. Мына бул абал ачык көрсөтүп турат, Куран аяты каталуу.(Кудай сактасын)…..

ЖООП : …………………………………………………………
Адегенде Куранда мурас бөлүштүрүүгө байланыштуу аяттардын маани-котормолорун жазалы….

Ниса сүрөсү, 11-аят;

يُوصِيكُمُ ٱللَّهُ فِىٓ أَوْلَٰدِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ ٱلْأُنثَيَيْنِ فَإِن كُنَّ نِسَآءً فَوْقَ ٱثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثَا مَا تَرَكَ وَإِن كَانَتْ وَٰحِدَةً فَلَهَا ٱلنِّصْفُ وَلِأَبَوَيْهِ لِكُلِّ وَٰحِدٍ مِّنْهُمَا ٱلسُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ إِن كَانَ لَهُۥ وَلَدٌ فَإِن لَّمْ يَكُن لَّهُۥ وَلَدٌ وَوَرِثَهُۥٓ أَبَوَاهُ فَلِأُمِّهِ ٱلثُّلُثُ فَإِن كَانَ لَهُۥٓ إِخْوَةٌ فَلِأُمِّهِ ٱلسُّدُسُ مِنۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِى بِهَآ أَوْ دَيْنٍ ءَابَآؤُكُمْ وَأَبْنَآؤُكُمْ لَا تَدْرُونَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ لَكُمْ نَفْعًا فَرِيضَةً مِّنَ ٱللَّهِ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًا

АЛЛАХ силерге балдарыңар жөнүндө насаат берет. Эркек, аялдын эки эсе үлүшүн алат. Мураскорлор аялдар гана болуп, эки кишиден көп болушса, калган мүлктүн үчтөн экиси алардыкы. Бала бир гана аял болсо, калган мүлктүн жарымы аныкы. Өлгөн киши артында бала калтырган болсо, энесинин жана атасынын ар бирине алтыдан бир тиет. Баласы жок болуп, ага энеси менен атасы гана мураскор болсо, бул учурда энесине үчтөн бир үлүш тиет. Бир тууганы бар болсо, бул учурда энесине алтыдан бир тиет. Бул бөлүштүрүү өлчөмдөрүнүн баары, өлгөн кишинин кылган керээзинен жана карыздарынын төлөнүшүнөн кийин келет. Энелериңер, аталарыңар жана балдарыңардан кимиси силерге көбүрөөк пайдалуу экенин билбейсиңер. Бул АЛЛАХтын мыйзамы. АЛЛАХ Билүүчү, Даанышман.

Ниса сүрөсү,12-аят;

وَلَكُمْ نِصْفُ مَا تَرَكَ أَزْوَٰجُكُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّهُنَّ وَلَدٌ فَإِن كَانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ ٱلرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ مِنۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِينَ بِهَآ أَوْ دَيْنٍ وَلَهُنَّ ٱلرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّكُمْ وَلَدٌ فَإِن كَانَ لَكُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ ٱلثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُم مِّنۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍ تُوصُونَ بِهَآ أَوْ دَيْنٍ وَإِن كَانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلَٰلَةً أَوِ ٱمْرَأَةٌ وَلَهُۥٓ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ فَلِكُلِّ وَٰحِدٍ مِّنْهُمَا ٱلسُّدُسُ فَإِن كَانُوٓا۟ أَكْثَرَ مِن ذَٰلِكَ فَهُمْ شُرَكَآءُ فِى ٱلثُّلُثِ مِنۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصَىٰ بِهَآ أَوْ دَيْنٍ غَيْرَ مُضَآرٍّ وَصِيَّةً مِّنَ ٱللَّهِ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَلِيمٌ

Балдары жок болсо, аялдарыңар калтырган мурастын жарымы силердики. Балдары бар болсо, калтыргандарынын төрттөн бири силердики. Бул үлүш, алардын карыздары төлөнгөндөн жана кылган керээзиндеги үлүштөр таратылгандан кийин. Балдарыңар жок болсо, калтырганыңардын төрттөн бири алардыкы. Балдарыңар бар болсо, калтырганыңардын сегизден бири алардыкы. Бул үлүш, карыздарыңар төлөнгөндөн жана кылган керээзиңердеги үлүштөр таратылгандан кийин. Мурас калтырган эркектин же аялдын, баласы жана жубайы болбой, бир эркек же бир кыз бир тууганы бар болсо, бул учурда алардын ар бирине алтыдан бир тиет. Мындан көп болушса, үчтөн бирди бөлүшүшөт. Бул бөлүштүрүү керээздеги үлүштөр таратылгандан жана карыздар төлөнгөндөн кийин колдонулушу керек, эч кимге зыян берилбесин үчүн. Бул, АЛЛАХтан керээз. АЛЛАХ Билет, Мээримдүү.

Ниса сүрөсү, 176-аят;

يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ ٱللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِى ٱلْكَلَٰلَةِ إِنِ ٱمْرُؤٌا۟ هَلَكَ لَيْسَ لَهُۥ وَلَدٌ وَلَهُۥٓ أُخْتٌ فَلَهَا نِصْفُ مَا تَرَكَ وَهُوَ يَرِثُهَآ إِن لَّمْ يَكُن لَّهَا وَلَدٌ فَإِن كَانَتَا ٱثْنَتَيْنِ فَلَهُمَا ٱلثُّلُثَانِ مِمَّا تَرَكَ وَإِن كَانُوٓا۟ إِخْوَةً رِّجَالًا وَنِسَآءً فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ ٱلْأُنثَيَيْنِ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ لَكُمْ أَن تَضِلُّوا۟ وَٱللَّهُ بِكُلِّ شَىْءٍ عَلِيمٌۢ

Сага кайрылышат. Айт: ‘АЛЛАХ силерге жубайсыз жана баласыз кишинин мурасы жөнүндө бул өкүмдү түшүндүрөт: Өлгөн эркектин баласы болбой, бир кыз бир тууганы бар болсо, калтырган мурасынын жарымы кыз бир тууганыныкы. Бирок, (өлгөн киши) баласы жок кыз бир тууган болсо, эркек кыз бир тууганынын мурасынын баарын алат. Мураскорлор эки кыз бир тууган болсо, калтырылгандын үчтөн экиси алардыкы. Бир туугандар, эркектерден жана аялдардан турса, эркекке аялдын эки эсеси өлчөмүндө үлүш берилет.’ Адашпашыңар үчүн АЛЛАХ силерге ушинтип түшүндүрөт. АЛЛАХ бардык нерсени Билүүчү.

Бул аяттардын жарыгында чыгарылган тыянактар;

1- ОН БИРИНЧИ АЯТТА ЖУБАЙЛАР ЖОК КЕЗДЕ МУРАС КАНТИП БӨЛҮШТҮРҮЛӨРҮ КАРАЛАТ

a)- Аллах балдардан эркектер үчүн эки ургаачынын үлүшүндөй сунуштайт.
b)- Бул аятта жубайлар жок бөлүштүрүү жөнүндө сөз болот. Башкача айтканда Мураскор балдар кыз, эркек, эне жана Ата, жана бир туугандар болгон учурда мурас кантип бөлүшүлөрү тууралуу маалымат берүүдө.
c)- кыз эки же экиден көп болгон учурда мурастын 2/3 үнө ээ. Ата жана эне мурастын калган бөлүгүнө башкача айтканда 1/3 үлүштүн энеси 1/3 атасы болсо 2/3 үлүшкө ээ. Себеби эркек Эркек, бала болгон учурда мураскор ата жана эне ар бири үчүн 1/6 болуп жаткан.

2- ОН ЭКИНЧИ АЯТТА ЖУБАЙЛАРДЫН БИРИ ТИРҮҮ БОЛГОНДО КЕЛИП ЧЫККАН БӨЛҮШТҮРҮҮ

a)- Эгер аял өлүп эркек ага мураскор калса жана балдары жок, эне жана ата ага мураскор болсо мурастын жарымы эркек жубайыныкы. Эгер балдары бар болсо бул учурда ¼ ү эркек жубайга таандык. Калган өлчөм балдарга сүрөттөлгөн өлчөмдө бөлүшүү үчүн балдарга таандык. Балдары бар болсо эркек жубайга мурастын ¼ өлчөмүндө үлүш алат, калган өлчөмдүн баары Балдарга калат, эне менен атага жубай жана балдар болгон учурда үлүш тийбейт.
b)Эгер эркек жубай өлүп аял жубай тирүү болсо жана балдары жок болуп, энеси жана атасы бар болсо мурастын ¼ ү ага, калган башка өлчөм эне менен атага таандык.
c) Дагы эркек жубай өлүп, аял жубай мураскор болсо, өлгөн жубайдын балдары да бар болсо бул учурда жубай калган мурастын 1/8 ин алат, калган өлчөм балдарга сүрөттөлгөн ургаачыга берилгендин эки эсеси эркекке берилүү менен бөлүштүрүлөт.
d)- жубайлардын кайсы бири бар болсо, бала жана ата жок болсо, бир туугандары бар болсо, эркек жана кыз бир тууган бар болсо 1/6 бир туугандарга 1/6 энеге, калган өлчөм да жубайына болот.
e)- Эгер бир туугандар бирден көп кыздар жана эркектер болсо бул учурда калган мурастын 1/3 өлчөмүндө бирдей бөлүшүшөт. 1/6 энеге жана калган өлчөм да калган жубайга калат. Бул жерде унутпоо керек нерсе жубай баласыз жана атасыз болсо, эркек el мураскор болсо, калган мурастын жарымын, аял жубай калган болсо калган мурастын керээз жана карыз алынып салынгандан кийин ¼ үнө укуктуу.

3- НИСА СҮРӨСҮ 176-АЯТ ЖУБАЙЛАР, БАЛДАР ЖАНА АТА ЖОК МУРАСТЫН БӨЛҮШТҮРҮЛҮШҮ ЖӨНҮНДӨ СӨЗ КЫЛАТ

a)—Өлгөн кишилердин баласы, атасы жана жубайы жок болсо, бир гана кыз бар болсо ½ кыз бир тууганга, калган өлчөм да энеге калат, ал да ½ өлчөмүндө.
b)- өлгөн кишинин кыз бир тууганы жок болсо, эне гана бар болсо калган мурастын баары энеге таандык.
c)- Өлгөн кишинин кыз бир тууганы эки болсо бул учурда мурастын керээз жана карыз алынып салынгандан кийин2/3 өлчөмү кыз бир туугандарынын 1(3 өлчөмү да энеге таандык.d)- Эгер бир туугандар ургаачылуу эркектүү экиден көп болсо дагы мурастын 2/3 өлчөмүндө эркекке ургаачынын эки үлүшү катары бөлүштүрүлөт. Калган 1/3 үлүш энеге таандык болот. Дагы булар керээз жана карыз алынып салынгандан кийин.
ЖЫЙЫНТЫК :
1- Өлгөндөрдөн артында калгандардан мураска укуктуу болгондор, Балдар, жубайлар,эне, ата, жана бир туугандар.
2- Балдар жана жубайлардан эгер бири бар болсо калган мурас балдар жана жубайлар арасында гана бөлүштүрүлөт,
3- өлгөн жубайлардан эгер атасы жана баласы жок болсо, энелери гана бар болсо анда бир туугандарга да мурас тиет.
4- Ата жана эне бар болсо, жубай жана балдары да жок болсо, мураска ата жана эне гана укуктуу.
5- Күйөө өлсө жана баласы да жок болсо аял жубай мурастын ¼ үнө укуктуу. Эгер балдары бар болсо мурастын 1/8 ине укуктуу. Калган өлчөм Бала жок болсо эне жана атага, бар болсо башка балдар мураска ургаачылар бир эркектер эки үлүш катары бөлүшүшөт.
6- саналгандардын ичинен мураска укуктуу болгон бир гана эне бар болсо мурастын баарына эне ээ болот. Эгер бир гана кыз же эркек бир тууган бар болсо мурастын баарына бир гана эркек же кыз бир тууган ээ болот.
7- Ата жубай жана балдар жок кезге бир туугандарга гана үлүш тиет.
8- Жубай ата жана балдар жок кезде бир туугандардан эркектерге ургаачынын эки үлүшүндөй тиет.
9- эгер жубайлардын бири тирүү болсо, балдары жана атасы да жок болсо кыз бир туугандар жана эркек бир туугандар 1/6 өлчөмүндө үлүшкө ээ болушат.
10- Мурас бөлүштүрүлгөндө сөзсүз керээз жана карыздар алынып салынгандан кийин болушу керек.

Эми белгилүү мисалыбызга кайтып келели;

Мисалга тема болгон мураста артында вафат болгон кишинин аялы жана балдары тирүү болгондуктан, бул учурда калган мүлктүн бөлүштүрүлүшү НИСА 12-аятынын темасы. Аялы менен кыздары арасында бөлүштүрүлөт. Мурастын 1/ 8 ‘ и аялына, калган 7/8 болсо кыздары арасында бирдей бөлүштүрүлөт. Теманы түшүнүү ушунчалык ОҢОЙ.

Демек Куранды түшүнбөөгө өзүн шарттаган салтчыл мектеп да, Куран душмандары да бир эле чекитте дагы бир жолу жолугушкан жана мынчалык жөнөкөй теманы да чыгуу мүмкүн болбогон жана каталуу абал бардай көрсөтүүгө аракет кылышууда. Чындыгында эле Аллахтын сөзүндө, математиканын өзүн да жараткан Аллах, Кудай сактасын, ката кылган деп ырастоо өзүнчө акылдын тутулушу……